ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٩ - كراماتى از نحله نجف
مىگشتند، تا وارد اتاق شدند. حاجى كلباسى، از جناب سيد پرسيد: «آقا! شما كجا؟ اينجا كجا؟ سيد فرمود: «نماز ظهر و عصر را خواندم و ناهار خوردم. خواستم استراحت كنم، صدايى شنيدم كه فرمود: «درياب عبد صالح ما را» حاجى كلباسى پرسيدند: «نشانى اينجا را چطور پيدا كرديد؟» سيد فرمود: «اين جواب، بماند براى بعد».
نحلههاى مختلفى كه اصالت خويش را حفظ كرده و پيوند محكم خود را با قرآن و اهل بيت (ع) نگه داشتهاند، چنين محصولاتى داشتهاند. چه بسيار بوده گرايشهاى معنوى كه با سرچشمههاى زلال معرفتى پيوند داشتهاند. اينان، دستورالعمل داشتهاند؛ از سيّد بن طاووس، سيّد بحرالعلوم و قبل و بعد از اين دو بزرگوار. در طول تاريخ، نحله نجف، از جناب آقا سيّد على شوشترى تا جناب مرحوم قاضى و اساتيد و شاگردانشان، همچون مهر و ماه بين كواكب مىدرخشند.
كراماتى از نحله نجف
امّا شرح كرامات علماى نحله نجف، خود كتابى- بلكه كتابها- است. كرامت در اين عالمان وارسته، به گونهاى ديگر است كه از اين نوع مصطلح، مهمتر است. از نظر ما، كرامت حاج سيد على شوشترى، اين است كه شيخ اعظم، يعنى جناب آيتالله شيخ انصارى در زمانى كه بزرگترين حوزه درسى فقه و اصول حوزه علميه نجف را دارا بوده و مرجعيت عامه شيعه، بر عهده اين بزرگوار بوده است، شبهاى چهارشنبه در درس اخلاق آسيد على شوشترى شركت مىكرده است. جناب شيخ انصارى- آن هم در اين زمان- طلبه جوانى نيست كه در هر مجلس و محفل اخلاقى و معنوى شركت كند.
كرامت ملاحسينقلى همدانى، تربيت شاگردانى است از قبيل ميرزا جواد آقا ملكى تبريزى با آن همه كتابهاى ارزشمند اخلاقى- سلوكى و آيتالله شيخ محمد بهارى همدانى و حجت الحق سيد احمد كربلايى تهرانى مشهور به سيد احمد بكاء. جناب سيد احمد از شب تا صبح، عبادت و راز و نياز و گريه و مناجات داشت و صبح به مدرسه مىآمد و به درس و بحث و كارهاى طلبگى و تبليغى دينى مىپرداخت. يك فقيه نامدار اصولى متبحر و فيلسوف بزرگ، مانند جناب آيتالله شيخ محمدحسين اصفهانى (كمپانى)، طى نامههايى از مرحوم ملكى تبريزى مىخواهد سفارشها و دستورالعملهاى استادشان، مرحوم ملاحسينقلى همدانى و تجربيات خودشان در طريق معرفت نفس را براى ايشان بنويسند. كرامت جناب آسيد احمد كربلايى اين است كه شاگردى مانند حاج سيد على قاضى را به حوزه علميه نجف اشرف بلكه همه حوزهها و بلكه شيعه تحويل دهد، آن هم با يك دريا كرامات و عجايب و غرايب. كرامت مرحوم قاضى نيز آن است كه شاگردى عارف و فقيه، مانند آيتالله العظمى حاج شيخ محمدتقى بهجت مىپرورد كه با عمر پربركتى- بيش از نود و پنج سال- همه وظايف حوزوى و مرجعيت شيعى را در كمال صحت و موفقيت انجام مىدهند.
اين بزرگواران، بخشى از شخصيتها و الگوهاى شيعى هستند كه در كمال سلامت، طريق معرفت نفس را طى كردهاند. سفارش اوّل اين بزرگواران، اين دستورالعمل بوده است كه: «عمل به واجبات و ترك محرمات. انجام مستحبات در حد امكان و ترك مكروهات نيز در حد امكان». اين بزرگان، از بدعت پرهيز مىكردهاند و تقرب به خدا و اهل بيت و توجه به مولايمان حضرت صاحبالزمان (ع) را نصب العين قرار مىدادهاند.
البته بايد طريق اين بزرگان و دستورات آنان، از لابلاى كتب و نوشتههاى اين قوم، جمعآورى شود، طبقهبندى گردد و به حسب مراتب طالبان حقيقت و معنويت و تهذيب، در اختيار تشنگان معارف اهل بيت (ع) قرار گيرد.
اخلاق و معنويت در حوزههاى علميه، با سابقهاى به قدمت عالمان دين و پشتوانه ذخيرههاى علمى و عملى ارزشمند كه به امامان معصوم (ع) مىانجامد، راه روشنى فرا روى خويش دارد و هر راهى جز اين راه، سر از تركستان يا ناكجا آباد در خواهد آورد.
پىنوشتها:
[١]. به اين آيه اشاره است: «وَالَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا».
[٢]. سوره انبياء (٢١)، آيه ٦٤.
[٣]. سوره كهف (١٨)، آيات ١٠٣- ١٠٤.