ماجراى تعطيل شدن انجمن حجّتيه در تاريخ ياد شده از اين قرار بود كه حضرت امام در ٢١ تير ١٣٦٢ ضمن سخنرانى ويژه عيد سعيد فطر، به بررسى جريان‌هاى مخالف با حركت اصيل انقلاب اسلامى پرداخت و در بررسى يكى از اين جريان‌ها فرمود:

ارتباط دوسويه و پيوند جدايى‌ناپذير انقلاب اسلامى ايران و فرهنگ مهدويت و انتظار را از دو ديدگاه مى‌توان بررسى كرد:

١. از ديدگاه تأثير فرهنگ مهدويت و انتظار بر انقلاب اسلامى و نقش اين فرهنگ در شكل‌گيرى، پيروزى و استمرار انقلاب شكوهمند مردم مسلمان ايران؛

٢. از ديدگاه اثرات انقلاب اسلامى بر فرهنگ مهدويت و انتظار و نقش اين انقلاب در گسترش، پويايى و نهادينه شدن فرهنگ مهدويت و انتظار در جامعه اسلامى ايران.

تبيين و تفسير اين ارتباط و پيوند از هر دو ديدگاه يادشده ضرورى است و مى‌تواند هم در رشد و اعتلاى انقلاب اسلامى و هم در گسترش و تعميق هرچه بيشتر فرهنگ مهدويت و انتظار بسيار مؤثر باشد. از اين رو جا دارد كه پژوهشگران و دانش‌پژوهان حوزوى و دانشگاهى در پژوهش‌ها و پايان‌نامه‌هاى خود به اين موضوع توجه و وجوه مختلف آن را با بهره‌گيرى از علوم سياسى، جامعه‌شناسى، فلسفه، تاريخ، كلام و علوم قرآن و حديث بررسى كنند.[١]

در اين مقاله با توجه به مجال اندك، به اجمال ارتباط انقلاب اسلامى و فرهنگ مهدويت را از ديدگاه دوم بررسى و به برخى از وجوه اين ارتباط اشاره مى‌كنيم.

سير تحول فرهنگ مهدويت و انتظار در سه دهه گذشته‌

اقبال و توجه عمومى به فرهنگ مهدويت و انتظار در دوران سى ساله انقلاب اسلامى يكسان نبوده و فراز و فرودهاى متعددى داشته است. در مجموع مى‌توان اين فراز و فرودها را در سه مقطع تاريخى بررسى و مطالعه كرد:

الف) دوره احياى فرهنگ مهدويت و انتظار

در اين دوران كه از سال‌هاى پيش از پيروزى انقلاب اسلامى آغاز شده و تا اوايل دهه شصت ادامه مى‌يابد، به مدد انديشه ژرف و افكار بلند رهبر كبير انقلاب اسلامى، حضرت امام خمينى (ره) فرهنگ مهدويت و انتظار كه تا پيش از آن زمان هم‌معنا با سكون و سكوت، پذيرفتن وضع موجود و بى‌تفاوتى در برابر استبداد داخلى و استعمار خارجى بود، به عنوان فرهنگى پويا و حركت‌آفرين و پشتوانه نظرى مستحكم براى تشكيل حكومت صالحان در عصر غيبت مطرح شد.

در اين مجال فرصت بررسى تفصيلى نقش انقلاب‌