اينها نتيجه بى‌توجهى والدين است كه آنان را نهى نمى‌كنند يا با يك خنده احمقانه يا با دفاع بى‌جا، آنان را به كارهاى خلاف تشويق مى‌كنند. اين والدين نه تنها به فرزند خود خدمت نمى‌كنند بلكه در حقّ آنان خيانت مرتكب مى‌شوند و لذا در قيامت بدون مؤاخذه نخواهند بود.

بهترين پدران و مادران، كسانى هستند كه حساب دوستى فرزندانشان را از حساب تربيت جدا مى‌سازند. امام باقر (ع) در اين باره فرمودند: «بدترين پدران كسانى هستند كه در احسان به فرزندان از حد تجاوز مى‌نمايند و بدترين فرزندان كسانى هستند كه با تقصير خود، عاق پدر مى‌شوند». على (ع) نيز فرمودند: «هر كس سختى تأديب را تحمل كند، بدى‌هايش كم خواهد شد».

زيان‌هاى افراط در محبت‌

محبت مثل آب و غذا است؛ اگر به مقدار لازم و در وقت مناسب صرف شد، مفيد خواهد بود. محبت زياد نه تنها به نفع كودك نيست، بلكه يك خيانت و اشتباه تربيتى محسوب مى‌شود.

والدين بايد با توجه به مشكلات احتمالى آينده، فرزندان خود را به گونه‌اى تربيت كنند كه براى زندگى در نشيب و فراز آينده آماده باشند. آنان بايد مراقب باشند فرزندان، لوس و ناز پرورده و نازك‌نارنجى بار نيايند.

عواقب محبت افراطى عبارتند از:

١. كودك سلطه‌جو و پرتوقع مى‌شود: چون والدين تسليم خواسته‌هاى كودك هستند، توقعات او توسعه پيدا مى‌كند و هر چيزى مى‌خواهد و دستور مى‌دهد. در چنين شرايطى والدين براى اينكه عزيز كرده آنان آزرده نشود، خواسته‌هايش را برآورده مى‌سازند. چنين كودكى، رفته رفته به يك حاكم ديكتاتور تبديل مى‌شود. مردم نه‌تنها چنين آدم لوسى را دوست ندارند، بلكه نسبت به برآوردن خواسته‌هايش نيز خود را ملزم نمى‌دانند. در نتيجه، اين عزيز بى‌جهت از مردم رنجيده مى‌شود و احساس حقارت مى‌كند.

آدم‌هاى لوس و ناز پرورده در زندگى زناشويى خود نيز غالباً با شكست مواجه مى‌شوند. پسر لوس وقتى ازدواج مى‌كند، از همسر خود انتظار دارد همانند مادر، بلكه بيشتر، از او پذيرايى و پرستارى كند. اكثر خانم‌ها هم حاضر نيستند در برابر فرماندهى‌هاى مستبدانه شوهر تسليم محض باشند، بدين جهت اختلافات داخلى شروع مى‌شود و زندگى را به تباهى مى‌كشاند.

يك دختر ناز پرورده نيز وقتى به خانه شوهر مى‌رود، از او توقع دارد همانند مادر و پدر از او پذيرايى كند و به خواسته‌هايش توجه نمايد، و بدون چون و چرا تسليم خواسته‌هاى او باشد. در صورتى كه اغلب مردها اين لوس‌گرى‌ها را دوست ندارند و لذا قهر و دعوا و كشمكش شروع خواهد شد و متأسفانه در برخى اوقات كار به طلاق مى‌كشد.

٢. ناز پرورده‌ها غالباً روحى ضعيف، ناتوان و زودرنج دارند و خيلى سريع اعتماد به نفس خود را از دست مى‌دهند.

٣. آدم‌هاى لوس و ناز پرورده غالباً خودپسند و از خودراضى هستند و عيوب خود را نمى‌بينند.

٤. كودكانى كه بيش از حد مورد نوازش پدر و مادر هستند، به تدريج ياد مى‌گيرند زورگويى كنند.

راه‌هاى ابراز محبت:

از سه راه مى‌توان محبت را به طرف مقابل؛ همسر يا فرزند بروز داد: محبت بصرى، محبت ابزارى، محبت كلامى.

راه‌هاى ابراز محبت‌

١. محبت بصرى: يكى از راه‌هاى ابراز محبت، محبت چشمى است. چشم داراى امواج مثبت و منفى است. شما از نگاه خود مى‌توانيد پيام عشق و علاقه، محبت، تنفر، اعتراض، سؤال، انتقاد و ... را به ديگران بفرستيد. لذا يكى از راه‌هاى بروز محبت، محبت چشمى است اينكه در روايات آمده است: نگاه شما به والدين نگاه محبت‌آميز باشد، نشانه اين است كه با چشم مى‌توان محبت را ارائه داد.

دانى كه دلبر با دلم چون كرد و من چون كردمش‌

او از جفا خون كرد و من از ديده بيرون كردمش‌