مسئله استشراق به عنوان يك پديده سياسى علمى با تاريخى نه چندان كوتاه تاكنون مطرح است ولى تعريف جامع و مانعى از آن به عمل نيامده است بعضى‌ها استشراق را بررسى يك سلسله مفاهيم متداخل مى‌دانند كه در واقع نوعى علم است و موضوع آن تحقيق درباره جوامع شرقى از سوى انديشمندان غربى است.

موضوع سخن، مسئله غرب و اسلام ستيزى است. خوب اين يك عنوان عام و ويژه اى است كه نياز به تفكيك دارد. بنده مسئله‌اى را كه تاريخ درازى دارد و هميشه فعال بوده آن هم به صورت موجز خدمت دوستان عرض مى‌كنم. استشراق در واقع يكى از ابزارهاى اصلى غرب در اسلام ستيزى بوده و هست. مسئله استشراق به عنوان يك پديده سياسى علمى با تاريخى نه چندان كوتاه تاكنون مطرح است ولى تعريف جامع و مانعى از آن به عمل نيامده است بعضى‌ها استشراق را بررسى يك سلسله مفاهيم متداخل مى‌دانند كه در واقع نوعى علم است و موضوع آن تحقيق درباره جوامع شرقى از سوى انديشمندان غربى است. بعضى‌ها آن‌را يك روش علمى براى شناخت نوع انديشه‌هاى ايدئولوژى‌ها قوميت‌ها، مليت‌ها و نژادهاى شرقى دانستند و سرانجام هم گفتند استشراق يعنى شرق‌شناسى به مفهوم عام و مستشرقين افرادى هستند كه در مورد انديشه، تمدن و تاريخ اسلامى و شرقى به تعقيب (به تحقيق) مى‌پردازند. اين بخشى از تعابيرى است كه در زمينه استشراق و مستشرقين به عمل مى آورند ولى «ادوارد سعيد» انديشمند فلسطينى الاصل آمريكايى، استشراق را نوعى ابزار براى شناختن شرق توسط غرب براى ادامه و استقرار سلطه استعمار و استثمار غربى‌ها مطرح كرده است. از اين تعبير استنتاج مى‌شود كه شرق‌شناسى يعنى اهتمام و توجه خاص به اوضاع شرق، كشف نظرها و انديشه‌هاى ملل آن و بررسى اسرار و شرايط اقتصادى، منابع طبيعى و ثروتى آن، آگاهى از فرهنگ و تمدن و وضع فعلى، و كشف نقاط قوت و ضعف در راستاى آماده‌سازى و مقدمه‌چينى براى سلطه استعمار غربى و حملات مذهبى تحت عنوان تبشير مسيحى‌گرى. در واقع اين نوع شرق شناسى كه مورد اهتمام همه و يا اكثريت قاطع مستشرقين بود، زمينه‌ساز اصلى سلطه سياسى، اقتصادى فرهنگى و نظامى نيروهاى غربى بر كشورهاى شرقى به ويژه اسلامى بوده است.

بعضى از دانشمندان اين را به ٤ مرحله تقسيم كردند:

١. مرحله استشراق مذهبى و رابطه آن با تبشير

٢. مرحله نظامى و آثار جنگ‌هاى صليبى و ...

٣. مرحله سياسى و استعمارى براى استشراق‌