ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - غرب و اسلام ستيزى
٤. مرحله پديده استشراق علمى و آكادميك دور از مسائل
مرحله اول: اوج مرحله اول پس از كشف ثروت عظيم علمى مسلمانان در قرن ١٢ ميلادى آنجلوس يا (درآندولس) از سوى اروپائيان آغاز شد. همين آگاهى آنان از علوم اسلامى باعث شد كه به آنجلوس روى بياورند.
مرحله دوم، كه بايد آن را استشراق نظامى ناميد با جنگهاى صليبى شروع شد. در اين مرحله تبشير نيز نقش اساسى را داشت ولى على رغم آگاهى از موقعيت علمى مسلمانان سركوب آنها به هر نحوى مقدور بود كوشيدند و متأسفانه همكارى همهجانبه نيروى نظامى و گروهى تبشيرى نقش ويژهاى در سلطه تدريجى اعتبار غربى بر بلاد اسلامى آفريقا و گسترش اسلامستيزى در آن منطقه داشت.
مرحله سوم، پس از قتل عامهاى مسلمانان در جنگهاى صليبى استشراق سياسى آغاز مىشود در اين زمان مستشرقين و مبشرين منابع اصل و معتبرى در اختيار داشته و باترجمه آنها سخن به پيش برد كشور خود بخصوص مسيحيت و سازمانهاى سياسى در اروپا نمود.
مرحله چهارم، استشراق علمى شروع مىشود نمىتوان كلمه مستشرقين را در پژوهشهاى خود هدف علمى تاريخ دانست ولى مىتوان پذيرفت بعضى از آنها در ميان صفت صادق بودند اگر دچار اشتباه هم شدند ناشى از عدم آشنايى با اسلام و مسلمانان و يا به علت ندانستن كامل زبان ملتهاى شرقى و اسلام است به طور كلى مىتوان گفت يكى دو قرن پيش استشراق علمى و آكادمى در همه كشورهاى غربى به وجود آمد.
من يك پيشنهاد دارم و پيشنهادم هم علمى است و آن تشكيل جلساتى براى شناخت استشراق و مستشرقين و نيز مسئله تبشير مسيحىگرى در ايران است. من اغلب كشورهاى عربى كه رفتم از الجزاير تا مصر كتابهايى درباره تبشير در كشور خودشان نوشتهاند. تبشير فى المصر، تبشير فى العربى، حتى التبشير فى الخليج به هر حال اگر براى تبشير در ايران، سمينار يا پروژهاى تهيه كنند، من معتقدم كه بحث ضرورى و جالبى خواهد بود.