ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٣ - تكنولوژى خنثى نيست
زبالههاى خطرناك اتمى كه ٢٥٠ هزار سال در طبيعت باقى مىماند، چه بايد كرد؟ اگر قرار باشد قضاوت ما درباره مثبت يا منفى بودن يك انرژى تنها از اين زاويه باشد كه چه كسى آن را مورد استفاده قرار مىدهد، مثال اين است كه بگوييم اگر گروهى از مردم خيّر جمع شده بودند و مديريت صنعت انرژى هستهاى را بر عهده گرفته بودند، ديگر مشكلى به عنوان زبالههاى اتمى با عمر ٢٥٠ هزار ساله وجود نداشت! نه، اينگونه مشكلات و پىآمدها، عموماً ذاتى تكنولوژى هستند و ربطى به اينكه آدمهاى خوب يا بد ازآنها استفاده كنند، ندارد.
اما از آن طرف، انرژى خورشيدى، درست، نقطه مقابل است. اين انرژى، ذاتاً محلى و غير متمركز است. هر كس به راحتى مىتواند از اين انرژى استفاده كند. انرژى خورشيدى گران نيست و آحاد جامعه بدون آنكه نيازى به ايجاد شبكه سراسرى برق و انرژى باشد، مىتوانند از آن استفاده كنند، بدون آنكه آثارى منفى و زيانبار از خود بر جاى گذارد.
\* بعضى از افراد فكر مىكنند كه كامپيوترها ذاتآً محلىاند به همان معنايى كه شما در مد نظر داريد زيرا آنها، مؤسسات و مراكز قدرت محلى ايجاد مىكنند و مردم را به شيوههايى جديد با هم مرتبط مىكنند.
بله! اما اين مثالى ديگر از خطايى است كه تبديل به يك ديد رايج و مسلط مىشود. افراد با كامپيوتر، مقالهشان ويرايش مىكنند، با دوستانشان و افراد همفكرشان را رابطه برقرار مىكنند و ... اما كامپيوتر اين واقعيت را كه مؤسسات، شركتها، ديوانسالارى تجارى، ارتشها و دولتهاى متمركز و مقتدر، قادر هستند همان كامپيوترها را براى ارتباطاتى بسيار بزرگتر و به عنوان قدرتى بسيار عظيمتر مورد استفاده قرار دهند، تغيير نمىدهد. از همينرو، شبكه كامپيوترى اينترنت نمىتواند روند قطع درختان جنگلها و يا سفتهبازى جهانى را كه بر سرنوشت كل جوامع تأثير مىگذارد، متوقف نمايد.
اين تكنولوژىها بايد از تمامى ابعادشان مورد ارزيابى قرار بگيرند، نه فقط از يك بعد خاص. من با اين نكته كه كامپيوترها شما را قادر مىسازند كه كارتان را بهتر انجام دهيد، مخالفتى ندارم، اما اين يك توهم است اگر معتقد شويم كه نوع استفاده ما از كامپيوتر مىتواند به طريقى، معضل «سيستم متمركز قدرت» را حلّ كند.
\* در كتابتان با عنوان: در فقدان سرزمين مقدس، اين موضوع را مطرح كردهايد كه ما نيازمند آنيم كه قبل از ايجاد و ساخت تكنولوژىها، به طور جدىتر و منسجمتر، درباره تأثيرات آنها به انديشه و تأمل بپردازيم.
بلكه، اگر شما مقدارى وقت و انديشه صرف فهم توانايىها و ظرفيتهاى تكنولوژىها كنيد و تمام جهتها و مسيرهايى را كه آنها مىتوانند در آن قرار گيرند، ببينيد، آنگاه مطالب فراوانى در اينباره اين كه چگونه مورد استفاده قرار خواهند گرفت [و چه تبعاتى خواهند داشت] درخواهيم يافت. اين يك ضرورت است كه اين نكات را قبل از استفاده از يك تكنولوژى، دريابيم تا حتىالامكان در مسيرى كه با آن موافق نيستيم، قرار نگيرد.
البته مردم خواهند گفت: «ما چه مىدانيم كه يك تكنولوژى چگونه از آب در خواهد آمد و چه نتايجى خواهد داشت». موضوعى كه در كتاب در فقدان سرزمين مقدس مورد بحث قرار گرفته، اين است كه ما مىتوانيم بفهميم كه نتايج كاربرد يك تكنولوژى چيست. ما مىتوانيم پيشبينى زيادى درباره