مى‌كردند روزگارى خواهد رسيد كه جامعه از وجود انسانهاى مؤمن تهى و بى‌بهره شود. امام (ع) اين گمان را نفى كرده و از وجود مؤمنان در هر روزگارى خبر داده است:

زيد زراء ميگويد:

به امام صادق (ع) عرض كردم: ميترسم ما از مؤمنان نباشيم. امام فرمود: چرا چنين فكر ميكنيد؟ گفتم: زيرا ميبينم در ميان ما كسى نيست كه برادرش را بر درهم و دينار مقدم دارد، ولى اين را ميبينم كه درهم و دينار را به برادر دينى- كه ولايت امير مؤمنان (ع) ما را به دور يكديگر به گرد آورده- ترجيح ميدهيم. امام صادق (ع) فرمود: اين چنين نيست كه ميگويى شما اهل ايمان هستيد ليكن ايمان شما كامل نمى‌شود تا هنگامى كه قائم آل محمّد (ع) قيام كند. در آن هنگام خداوند خفرَد شما را نيز كامل ميكند و شما مؤمنان كامل مى‌شويد. سوگند به آن خدايى كه جانم در دست قدرت اوست كه در سراسر جهان، انسانهايى هستند كه همه دنيا در نظرشان با پر پشهاى برابرى نميكند.[١]

٢. نقش علما و دانشمندان شيعه‌

هرگاه ابرهاى سياهى و جهل سايه خود را بر جوامع بشرى گسترانده است دانشمندان و علماى دينى مسؤوليت خود را در جهت زدودن جهل و نادانى از انديشه ها و فساد و تباهى از دامن مردمان، بهخوبى انجام داده‌اند. طبق روايات، علما در آخرالزمان اين نقش را به خوبى ايفا ميكنند. امام هادى (ع) در اين زمينه مى‌فرمايد:

اگر در دوران غيبت قائم آل محمّد (ص) دانشمندانى نبودند كه مردم را به سوى او هدايت و راهنمايى كنند و با حجتهاى الهى از دينش دفاع نمايند و شيعيان ضعيف را از دامهاى شيطان و پيروانش رهايى داده و از دام ناصبيها (دشمنان اهل بيت) نجات بخشند كسى در دين خدا پا برجا نميماند و همه مرتد مى‌شدند؛ ولى آنان رهبرى دلهاى شيعيان ضعيف را با قدرت در دست گرفته و حفظ ميكنند؛ چنانكه ناخداى كشتى سكان و فرمان كشتى را نگاه ميدارد. بنابراين آنان نزد خدا والاترين انسانها هستند.[٢]

رسول خدا (ص) پيرامون زنده كننده دين در هر قرن مى‌فرمايد:

خداوند بزرگ براى امت اسلام در آغاز هر قرن شخصى را برميانگيزاند تا دين را احيا و زنده نمايد.[٣]

اينگونه روايات با صراحت به نقش علما در روزگار غيبت اشاره كرده و به خنثى شدن توطئه شيطانها و تجديد حيات دين به دست دانشمندان تصريح ميكند.

اثبات اين مطلب در روزگار ما به دليل و برهان نياز ندارد. نقش حضرت امام خمينى (ره) در از بين بردن نقشه‌هاى شوم دشمنان- كه اساس دين را در جهان معاصر در معرض خطر قرار داده بودند- بر كسى پوشيده نيست. عزتى كه اسلام در اين عصر يافته به بركت انقلاب اسلامى ايران و بنيانگذار آن حضرت امام خمينى است.

٣. نقش شهر قم در آخرالزمان‌

آنگاه كه جامعه بشرى به سوى انحطاط و تباهى پيش ميرود روزنه اميدى نمايان ميگردد، مردمى پرچمدار نور در دل تاريكيها مى‌شوند. شهر قم در آخرالزمان اين نقش را بر عهده دارد. روايات بسيارى وجود دارد كه در آنها اين شهر مقدس و انسانهاى وارستهاى كه در آن وجود خود را از چشمه زلال مكتب اهلبيت سيراب كرده و رسالت ابلاغ پيام را برعهده گرفته‌اند، ستايش شده‌اند.

ائمه معصومين (ع) درباره قم و نقش آن در نهضت فرهنگى زمان غيبت امام زمان سخنانى دارند كه به برخى از آنها اشاره مى‌شود:

٣- ١- قم حرم اهلبيت: از برخى روايات برداشت مى‌شود كه قم و اهل آن نشانه و الگوى تشيع و ولايت بوده و خواهند بود، از اين رو هر كس را كه مى خواستند دوستدار اهلبيت و علاقهمند به آنان معرفى نمايند او را «قمّى» خطاب مى‌كردند. چنانكه در روايتى آمده است:

گروهى خدمت امام صادق (ع) شرفياب شدند و گفتند: ما از مردم «رى» هستيم، حضرت فرمود: آفرين به برادرانمان از «اهل قم». آنان چند بار تكرار كردند: ما از «رى» خدمت شما رسيدهايم. حضرت نيز سخن نخست خود را تكرار مى‌كرد. آنگاه فرمود: حرم خداوند مكه است؛ براى رسول خدا نيز حرمى در مدينه است؛ كوفه حرم اميرالمؤمنين است و حرم ما (اهل بيت) شهر قم است. و به زودى دخترى از فرزندانم به نام فاطمه در آن دفن مى‌شود، هر كس او را (با معرفت) زيارت كند، بهشت بر او واجب مى‌شود. راوى ميگويد: «امام صادق اين سخن را