شايد بتوان مسير حوادث و وقايع جوامع انسانى را از بدو خلقت آدمى و انتخاب اولين حجت الهى يعنى حضرت آدم، عليه‌السلام، تا زمان تشكيل حكومت عدل مهدوى و بالاخره استقرار دولت كريمه به صورت نمودار (١) ترسيم كرد.

مى‌توان درباره هر يك از موارد به گفتگو نشست و براى جبران مافات طرحى نو در افكند. بى‌گمان جمله اين موارد و به سامان رساندن آنها نه در توان اين حقير درگاه خداوندى است و نه وظيفه او. طى ٢٠ سال اخير بسيارى از مردان براى انجام امور مهم بر مسند قانونگذارى، قضا و حكمرانى تكيه زدند. پذيرش مناصب به منزله اعلام توانايى در حل و فصل امور بود و از همين رو جت‌بر همگى آنان تمام است. چنانكه مى‌بايست پيامدهاى همه اوامر و نواهى آشكار و پنهان خود را نيز پذيرا باشند و مهياى پاسخگويى در نزد خالق هستى، حجت‌حى خداوند و مسلمين كه همه اختيار و امكان خود را بدانها سپردند. بسيارى از ناهنجاريهاى فرهنگى، سياسى، اجتماعى، اقتصادى و ... حكايت از عدم توانايى در تشخيص دقايق امور مى‌كند. همان كه جملگى را تحت هفت غفلت‌بزرگ متذكر بوديم.

نمى‌توان اصلاح همه امور را از كسانى انتظار داشت كه خود مسبب بروز ناهنجاريها بوده‌اند. در اينباره ناگزير بايد تجديدنظرى جدى كرد و بيش از اين وقت و سرمايه را مصروف كسانى كه دانسته و ندانسته موجب بروز معضلات بودند نساخت. از ميان همه موارد هفتگانه سه موضوع بيش از ساير موارد قابل توجه جدى‌اند:

١. ترسيم طرح جامع تحقيقات فرهنگى كشور (مقدمه انقلاب فرهنگى)

تحقق اين امر مهم مقدمات انجام «انقلاب فرهنگى» را فراهم مى‌سازد.

تا زمانى كه اين سرزمين فراخ در گيرودار «نگرش عمومى و كلى غربى در ميان همه شاخه‌هاى علوم» و فرهنگ غربى است قادر به گذار از مرحله «انقلاب فرهنگى» نخواهد بود. چه اين امر مهم تنها مجرايى است كه امكان بروز رويكرد ويژه و جامع انقلاب اسلامى را به عالم و آدم فراهم مى‌سازد.

هر زمان كه نظام تصميم گيرنده به ضرورت تحقق اين امر پى برد مى‌توان «طرح جامع تحقيقات فرهنگى كشور» را (كه هم‌اكنون بخشهاى عمده‌اى از آن تنظيم و بررسى شده) ترسيم و تقديم نمود.

در اين مطالعه محقق مى‌بايست متذكر «مبانى و منابع نظرى غربى و نحوه بروز آن در موضوع» و «مبانى و منابع نظرى سنتى» و نحوه ظهور و بروز هر يك از آن دو گروه از مبانى در صورت بيرونى و سيرت حاكم بر آن امر باشد.

اين نكته ناظر بر اين امر است كه‌