ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٠ - ٨ سياست تبعيض و مصلحت، هرگز
برخوانندگان) به جاى مىنهاد آنچنانكه دشمنان را نيز وادار به تعجب و تحسين مىنمود. موعظههاى اميرمؤمنان دلهاى شنوندگان را مىلرزانيد و اشكها را برگونههايشان جارى مىساخت. استاد مطهرى در كتاب سيرى در نهجالبلاغه نگاشته است:
همام بن شريح از ياران وى بود، دلى از عشق خدا سرشار و روحى از آتش معنى شعلهور داشتبا اصرار و ابرام از على، عليهالسلام، مىخواهد سيماى كاملى از پارسايان ترسيم كند، على، عليهالسلام، از طرفى نمىخواهد جواب ياس بدهد و از طرفى ترس آن دارد كه همام تاب شنيدن نداشته باشد لذا با چند جمله مختصر سخن را كوتاه مىكند. اما همام راضى نمىشود بلكه آتش شوقش تيزتر مىگردد بيشتر اصرار مىكند و او را سوگند مىدهد: على، عليهالسلام، شروع به سخن كرد در حدود ١٠٥ صفت در اين ترسيم گنجانيد و هنوز ادامه داشت اما هر چه سخن على، عليهالسلام، ادامه مىيافت و اوج مىگرفت ضربان قلب همام بيشتر مىشد و روح متلاطمش متلاطمتر مىگشت و مانند مرغ محبوسى مىخواست قفس تن را بشكند. ناگهان فرياد هولناكى جمع شنوندگان را متوجه خود كرد فرياد كننده كسى جز همام نبود، وقتى كه بر بالينش رسيدند قالب تهى كرده و جان به جان آفرين تسليم كرده بود. على، عليهالسلام، فرمودند: «من از همين مىترسيدم، عجب، مواعظ بليغ با دلهاى مستعد چنين مىكند؟»
١٠. نقد امام از شعر و شاعرى
ابن بن الحديد در شرح نهجالبلاغه دراينباره نوشته است:
على، عليهالسلام، در ماه رمضان هر شب مردم را به شام دعوت مىكرد و به آنها گوشت مىخورانيد. اما خود از غذاى آنها نمىخورد. پس از صرف شام براى آنها خطابه مىخواند و موعظه مىكرد. يك شب حاضران كه مشغول صرف غذا بودند درباره شاعران گذشته به بحث پرداختند على، عليهالسلام، پس از صرف غذا سخن گفت و در ضمن فرمود: «ملاك كار شما دين است، مايه حفظ و نگهدارى شما تقوى است، ادب زيور شما است و حلم حصار آبروى شماست.» آنگاه رو كرد به ابوالاسود دئلى كه جزء حاضران بود و قبلا در بحث درباره شاعران شركت كرده بود فرمود: بگو ببينم عقيده تو درباره شاعرترين شاعران چيست؟ ابوالاسود شعرى از ابودؤاد ايادى خواند و گفتبه عقيده من اين شخص از همه شاعرتر است. على، عليهالسلام، فرمود: اشتباه كردهاى چنين نيست. حاضران كه ديدند على، عليهالسلام، درباه موضوعى كه قبلا مورد بحث آنها بود اظهار علاقه مىكند، يكصدا فرياد كردند: شما نظر بدهيد يا اميرالمؤمنين شما بفرماييد كه تواناترين شاعران كيست؟ على فرمود: قضاوت درباره اين موضوع صحيح نيست؛ زيرا اگر در مسابقه شعرى، همه آنها در يك جهتسير كرده بودند ممكن بود درباه آنها داورى كرده برنده را معرفى كنيم. اما اگر لازم باشد اظهار نظرى بشود بايد بگوييم آنكس كه نه تحت تاثير ميل شخصى و نه تحت تاثير بيم و ترس (بلكه صرفا تحت تاثير قوه خيال و ذوق شاعرى) شعر سروده استبر ديگران مقدم است گفتند: يا