هر غذايى كه مى‌خوريم، هنگامى كه وارد بدن ما مى‌شود، هضم آن در معده آغاز مى‌گردد و به كبد مى‌رود. در كبد، چهار خلط يا چهار نوع مايع توليد مى‌شود كه نام و خصوصيات آنها به قرار زير است:

الف) خلط دم كه داراى مزاج گرم و تر است؛

ب) خلط صفرا كه داراى مزاج گرم و خشك است؛

ج) خلط بلغم كه داراى مزاج سرد و تر است؛

د) خلط سودا كه داراى مزاج سرد و خشك است.

اگر چه همه اين اخلاط در خون موجودند، امّا خدا براى صفرا و سودا جايگاه ذخيره در نظر گرفته است.

طحال: جايگاه ذخيره سودا است.

كيسه صفرا: جايگاه ذخيره صفرا است كه در آن جمع باشند و در صورت نياز به اندازه لازم در بدن انتشار يابند.

امّا دم‌ و بلغم‌ در عروق خونى و لنفاوى و ... در حال گردشند.

وجود هر چهار خلط در بدن انسان ضروريست؛ امّا در حدّ خاص و معين و كمبود يا فزونى هر يك از آنها، باعث سوء مزاج يا غلبه اخلاط مى‌گردد كه در اين حالت، براى رفع مشكل بايد تدابير مربوطه رعايت و درمان صورت پذيرد.

دم يا دموى‌ها (خون)

مزاجى است كه از طريق ارث، از پدر و مادر به فرد منتقل مى‌شود و از زمان تولّد در فرد وجود دارد و يك حالت طبيعى براى آن فرد به حساب مى‌آيد.

هر مزاج داراى علايم و خصوصيات خاصّ خود مى‌باشد كه با علايم بيمارى ناشى از غلبه اخلاط كه در ادامه به آن مى‌پردازيم، تفاوت دارد.

ويژگى‌هاى زير مربوط به مزاج سرشتى افراد دموى است.

اين افراد هيكل درشت و بدنى عضلانى دارند و لاغر نيستند. پوستى سرخ و سفيد رنگ دارند. موهاى پر پشت دارند، نبض پر و قوى دارند. خوب مى‌خوابند و تحمّل بى‌خوابى را نيز دارند. پوست اينها گرم و مرطوب و نرم است؛ نه گرمايى هستند و نه سرمايى؛ امّا به نسبت، تحمّل سرما برايشان راحت‌تر است. ميل به شيرينى و ترشى دارند و همه نوع غذا را مى‌توانند بخورند.

اين افراد انسان‌هاى شجاع و جسور هستند با اعتماد به نفس بالا. معمولًا مدير و رهبر يك گروه يا يك جمع مى‌باشند و خوش‌اخلاق، صميمى، خوش‌رو و آرام هستند؛ امّا اگر عصبانى شوند، رفتارهاى مخاطره‌آميز از خود نشان مى‌دهند. معمولًا اهل ريسك كردن هستند. به اندازه صفراوى مزاج‌ها منظّم و دقيق نيستند، اكثراً بى‌نظم هستند، هوش و حافظه بالايى دارند، سريع و پر انرژى هستند، ميل و توان جنسى بالايى دارند، استعداد ابتلا به بيمارى‌هاى قلبى و عروقى‌