٥. نگاهى به آيات ديگر قرآن و عنايت به تفسير قرآن و خود قرآن نيز تأكيد مى‌كند وقتى دشمنان درونى و بيرونى انسان، زمينه‌هاى لغزش و گمراهى او را بسيار فراهم مى‌كنند و او را در انجام اعمالى، چون آزاد كردن بنده، سير كردن گرسنه و آنچه در آيات ١٣ تا ١٧ سوره بلد آمده است، آماج وسوسه‌ها و الهامات شيطانى قرار مى‌دهند، خداوند قطعاً بندگان خود را تنها نمى‌گذارد و با تعيين راهنمايان و امامان منصوب از طرف خود، او را يارى مى‌رساند؛

٦. در آيات پايانى سوره بلد (آيات ١٧ تا ١٩) كه سخن از دو جريان حق و باطل و دو خطّ ايمان و كفر و طرفداران و پيروان آن دو در جهان مطرح است نيز تأكيد ديگرى بر ضرورت وجود امام بر حق براى رهبرى پيروان راه حق وجود دارد و انگار اين حقيقت، جز چشم بستن بر واقعيات و حقايق عالم نيست. حال اگر در ظاهر آيات اين سوره، بر آن تصريح نشده، نمى‌توان از طرح عقلانى آن در باطن و لايه‌هاى درونى آيات چشم‌پوشى كرد؛ چرا كه قرار گرفتن در خطّ ايمان و مقابله با جبهه كفر، جز با وجود امام بر حق ممكن نيست؛

٧. همان انسان ناسپاسى كه در آيه ٦ اين سوره مى‌گويد: «واى بر من كه اموال زيادى را از بين بردم و ندانستم كه چگونه آن را مصرف كنم؟!» خداوند در آيه ١١ از او انتقاد مى‌كند كه چرا او از گردنه سخت و بزرگ عبور نكرد، مى‌تواند در قيامت احتجاج كند كه: خداوندا! چرا براى من امام و رهبرى مطمئن قرار ندادى تا بتوانم اين راه مشكل را طى كنم و اعمال صالح انجام دهم؟ و خداوند هيچگاه محكوم و مغلوب نخواهد بود؛ يعنى حتماً در دنيا براى انسان امام و راهنما قرار داده تا بتواند آن مسئوليت و رسالت عظيم را بر گردن او بگذارد.

چنان‌كه ملاحظه مى‌شود، نقش امام معصوم و رهبرى دينى در نقشه راه خلقت انسان (هر جا كه سخن از آفرينش و راه هدايت او، از جمله در سوره بلد، مطرح است) به خوبى روشن و غيرقابل انكار است. منحصر كردن هادى و راهنما در وجود پيامبر (ص) نيز تصوّرى نابخردانه و ناقص است؛ زيرا بعد از پيامبر (ص) به حكم دليل عقل، بايد راهنمايان ديگرى، به عنوان جانشينان او از سوى خداوند باشند تا حفظ و نشر دين و اهداف رسالت پيامبر (ص) در هدايت انسان‌ها تضمين گردد؛ دلايل نقلى از آيات و روايات كه جاى خود دارند.

كلامى بزرگ و برتر از تمام دنيا

٨. اكنون، بعد از كنكاش در مورد جايگاه امام در نقشه راه آفرينش‌