صهيونيسم از كلمه «صهيون» نام تپه‌اى در بيت المقدّس اقتباس شده كه ريشه در باورهاى مذهبى يهوديان داشته و اعتقاد دارند كه آرامگاه حضرت داوود (ع) در آنجا قرار دارد. در بعد سياسى صهيونيسم نام يك جنبش ناسيوناليستى يهودى است كه ايجاد دولتى يهودى در فلسطين را هدف خود قرار داده بود. در واقع اين جنبش صورت دنيوى و ملّت‌پرستانه‌اى از يهوديت است كه پس از پيدايش موج جديد يهودستيزى در اواخر قرن ١٩ پديد آمد. بنابر نظر صهيونيست‌ها، يهوديان خارج از اين سرزمين، در تبعيد زندگى مى‌كنند و زندگى كامل فقط در سرزمين موعود ممكن است.

جنبش صهيونيستى در قرن نوزدهم ميلادى زمانى به وجود آمد كه دو گرايش عمده بر عرصه تفكّر سياسى آن روز اروپا سايه افكنده بود. گرايش اوّل اعتقاد به برادرى، برابرى، رشد و تعالى انسان‌ها و طبيعت نيك آن و ساختن جهانى داشت كه انسان‌ها بتوانند چون يك خانواده در آن زندگى كنند. درحالى كه گرايش دوم از برترى و تفاوت نژادى ملّت‌ها جانبدارى مى‌كرد. درباره جنبش صهيونيستى نيز بايد گفت كه اين حركت بر مبناى گرايش دوم ابتدا در اروپا شكل گرفت و سپس به صورت يك جريان سياسى وارد فلسطين شد.

به هرحال صهيونيست‌ها حركت خود را جنبشى ملّى مى‌دانند كه اساس آن سرزمين موعود و بازگشت مردمان يهودى به آنجا مى‌باشد. هسته اصلى ايده آنان نيز همان است كه در بيانيه تأسيس رژيم صهيونيستى در ١٤ مى سال ١٩٤٨ آمده است:

«سرزمين اسرائيل موطن ملّت يهود مى‌باشد. در اينجا هويت معنوى، مذهبى و سياسى آنها شكل گرفت. آنها در اينجا براى نخستين‌بار تشكيل دولت داده، ارزشهاى فرهنگى ملى و جهانى را ايجاد كردند و به جهانيان كتاب ابدى مادر كتابها (تورات) را ارزانى داشتند. اين مردمان پس از تبعيد همچنان ايمان خود را حفظ كرده و هرگز از دعا و اميد براى بازگشت به وطن خود و بازپس‌گيرى آن براى كسب آزادى سياسى دست نكشيدند.»

صهيونيسم به سه شاخه دسته‌بندى مى‌شود كه عبارتند از:

صهيونيسم سياسى: تأكيد بر اهميت اقدامات سياسى و دستيابى به حقوق سياسى در فلسطين به عنوان پيش‌شرطى براى رسيدن به اهداف صهيونسيتى.

صهيونيسم عملى: تأكيد بر شيوه‌هاى عملى جهت دستيابى به اهداف صهيونيستى همچون مهاجرت يهوديان به اسرائيل، ايجاد شهرك‌هاى يهودى‌نشين و نهادهاى آموزشى على‌رغم فقدان شرايط سياسى لازم و كافى.

صهيونيسم مذهبى: تأكيد بر احياى همزمان آزادى سياسى يهوديان و مذهب يهوديت بر طبق دستورات تورات و فرامين خداوند.

به هرحال به لحاظ سابقه تاريخى بايد گفت كه لئون پينسكر يهودى لهستانى اولين كسى بود كه بعد از مشاهده و مطالعه وضعيت يهوديان، مقاله‌اى را تحت عنوان «خودرهايى» به زبان آلمانى در سال ١٨٨٢ چاپ كرد كه در آن يهوديان را به مبارزه براى استقلال، هوشيارى ميهنى و بازگشت به يك حكومت مستقل كه به گفته وى يهوديان از زمان حمله رومى‌ها به اسرائيل آنرا از دست داده بودند، تشويق كرد. ناتان بيرنباوم يهودى اتريشى نيز كسى بود كه براى اولين بار كلمه «صهيونيسم» را در سال ١٨٩٠ با توسعه ايده‌هاى پينسكر و اضافه كردن ايده‌هاى خود به كار برد. وى در سال ١٨٩٢ «صهيونيسم سياسى» را بنياد نهاد و جزوه‌اى با عنوان «احياى ملى ملّت يهود در سرزمين خود براى‌