ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٥ - عوامل خشنودى امام زمان (عج)
سلمان دريايى است كه به آخر نمىرسد، سلمان گنجى است كه تمام نمىشود و فانى نمىگردد، سلمان از ما اهل بيت است.»[١]
به هر حال، در روايات اسلامى اخبار و احاديث بسيارى راجع به ايمان و فضائل عجم و استقبال آنان از دين مبين اسلام آمده است كه البته برخى از آنها ويژه ايرانيان است و برخى ديگر شامل غير ايرانيان هم مىشود امّا بيشتر آنها صريح در ايرانيان است، و از اين قبيل روايات در كتابهاى اهل سنّت هم ديده مىشود كه ما را مجال ذكر همه آنها در اين مجموعه كوتاه نيست و هدف ما در بازگو نمودن اينگونه احاديث تنها بدين منظور است كه روشن معمولًا مقصود روايات از عجم، ايرانيان بوده است و اگر بر ديگران هم كلمه عجم اطلاق شده به نحو عموم بوده امّا از ايرانيان (به طور خاص) ياد شده است.
پىنوشتها:
[١]. سوره مائده (٥)، آيه ٥٤.
[٢]. تفسير مجمع اليبان، ج ٣، ص ٢٠٨، نور الثقلين، ج ١، ص ٦٤٢ و ابونعيم در «حليه»، ج ٦، ص ٦٤ حديث را با عبارت «لو كان العلم منوطاً بالثريا لتناوله رجالٌ من أبناء فارس» نقل كرده است.
[٣]. سوره محمّد (ص) (٤٧)، آيه ٣٨.
٤. نورالثقلين، ج ٥، ص ٤٦ و بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ١٦٨.
٥. بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ١٧٤ و قرب الاسناد، ص ٥٢.
[٦]. بحارالأنوار، ج ٢٠، ص ٣٨٩ و تاريخ بغداد، ج ١، ص ١٣٢ و سيره حلبى و اعيان الشيعه، و كامل التواريخ با مختصرى اختلاف.
[٧]. كنزالعمال، ج ١٢، ص ٩٠، ح ٣٤١٢٦.
[٨]. همان، ح ٣٤١٢٥.
[٩]. همان، ح ٣٤١٣٣.
[١٠]. مقصود؛ جمله «لاتنقضى الدنيا حتى يضربوكم على تأويله» در حديث سوم مىباشد
[١١]. مجمع البحرين، ماده عجم.
[١٢]. المنجد، ماده عجم.
[١٣]. اعجمى، عجمه، اعجام در اصل لغت به معناى ابهام و عدم فصاحت و لكنت در زبان است و اعجمى به كسى گفته مىشود كه در بيان او نارسايى باشد، خواه عرب باشد يا غير عرب و چون عربها از بيان افراد غيرعرب اطلاعات ناقصى داشته اند، از اين لحاظ ديگران را عجم خوانده اند.
[١٤]. سوره فصلت (٤١)، آيه ٤٤.
[١٥]. راغب در مفردات مىگويد «الاعجم من كان فى لسانه عجمه عربياً كان أو غير عربى» يعنى: اعجم، به معناى غير فصيح است و اعجم كسى است كه در زبان او لكنت باشد، خواه عرب باشد يا غيرعرب.
[١٦]. سوره نحل ()، آيه ١٠٣.
١٧. اقتباس از قاموس قرآن، ج ٤، صص ٢٩٨- ٢٩٧.
[١٨]. سفينالبحار ماده عجم، ج ٢، ص ١٦٥.
[١٩]. سوره جمعه ()، آيه ٣.
[٢٠]. قاموس قرآن، ج ٤، ص ٢٩٨.
[٢١]. سوره جمعه ()، آيه ٣.
[٢٢]. مجمع البيان، ج ٩، ص ٢٨٤.
[٢٣]. سوره شعراء ()، آيات ١٩٩، ١٩٨.
[٢٤]. بحارالأنوار، ج ٦٧، ص ١٧٤.
[٢٥]. عبارت عربى متن چنين است: «من هذا العجمى المتصدر فيما بين العرب.»
[٢٦]. اختصاص مفيد، ص ٣٤١.
عوامل خشنودى امام زمان (عج)
يكى از امورى كه در روايات بر آن تأكيد شده، تلاش براى جلب خشنودى امام زمان (ع) و دورى از خشم و ناخرسندى آن حضرت است. پرسشى كه در اينجا مطرح مىشود اين است كه چگونه مىتوان خشنودى آن امام را به دست آورد.
براى روشنتر شدن موضوع، خوب است كه نگاهى داشته باشيم به يكى از اين يادگارىهاى گرانقدر امام عصر (ع)؛[٢] يعنى دعاى معروفى كه با جمله «اللّهم ارزقنا توفيق الطّاعة ...» شروع مىشود و در اوايل «مفاتيح الجنان» نيز آمده است.
در اين دعاى كوتاه و مختصر امام مهدى (ع) همه آنچه را كه شايسته است ما خود را بدانها آراسته يا از آنها پيراسته سازيم در قالب درخواست از خدا بيان كرده و به صورت غير مستقيم به ما فهماندهاند كه به عنوان حجّت خدا، چه انتظارى از ما دارند و چگونه شيعهاى را براى خود مىپسندند. با هم قسمتهايى از اين دعا را مىخوانيم:
«اللّهمّ ارزقنا توفيق الطّاعة و بعد المعصية و صدق النيّة و عرفان الحرمة و أكرمنا بالهدى و الإستقامة و سدّد ألسنتنا بالصّواب و الحكمة و املأ قلوبنا بالعلم و المعرفة و طهّر بطوننا عن الحرام و الشّبهة و اكفف أيدينا عن الظّلم و السّرقة و اغضض أبصارنا عن الفجور و الخيانة و اسدد أسماعنا عن اللّغو و الغيبة؛[٣]
بار خدايا! توفيق فرمانبردارى، دورى از گناهان، درستى و پاكى نيّت و شناخت حرامها را، روزى ما فرما؛ و ما را به راهنمايى و پايدارى گرامى دار و زبان ما را در درستگويى و گفتار حكيمانه استوار ساز و دل ما را از دانش و معرفت سرشار كن و درون ما را از حرام و مال شبههناك پاكيزه گردان و دست ما را از ستمگرى و دزدى بازدار و چشم ما را از فجور و خيانت بپوشان و گوش ما را از شنيدن سخن بيهوده و غيبت بربند و ...»
در ادامه اين دعا، امام عصر (ع) صفات و ويژگىهايى را كه شايسته عالما، دانشپژوهان، پيران، جوانان، زنان، توانگران، تنگدستان، جنگجويان، حكمرانان و ... است بر مىشمارند و از خداوند مىخواهند كه به هر يك از اين گروهها و اقشار اجتماعى صفات و ويژگىهايى را كه شايسته آنهاست عطا فرمايد.
پىنوشتها:
[١]. براى مطالعه سخنان امام عصر (ع) ر. ك: محمّد خادمى شيرازى، تحفه امام مهدى (ع)، نشر موعود عصر (عج)؛ جواد قيومى اصفهانى، صحيفة المهدى (ع)؛ سيّد مرتضى مجتهدى، صحيفة مهديه؛ الشيخ محمّد الغروى، المختار من الإمام المهدى، ٣ ج.
[٢]. قمى، شيخ عبّاس، مفايتح الجنان، دعاى امام زمان (ع).