قطعاً تا كنون درباره فضيلت انتظار فرج مطالب بسيارى شنيده و خوانده‌ايد. امّا نكته‌اى كه شايد شنيدن آن براى شما تازگى داشته باشد اين است كه از ديدگاه اهل بيت عصمت و طهارت (ع) «انتظار فرج» يا «چشم به راه گشايش بودن» به خودى خود، در عصر غيبت براى منتظران مايه گشايش، نجات و رستگارى است و از اين‌رو شيعيان به جاى گله و شكايت از طولانى شدن غيبت و سختى‌ها و رنج‌هاى اين دوران بايد تلاش كنند كه منتظران خوبى باشند تا همين انتظارشان، «فرج» را در عصر غيبت براى آنها به ارمغان آورد.

براى روشن‌تر شدن اين موضوع، چند روايت را با هم مرور مى‌كنيم.

ابو بصير مى‌گويد: به امام صادق (ع) عرض كردم: فدايت شوم اين گشايش كى فرا مى‌رسد؟ آن حضرت فرمودند: «اى ابا بصير! آيا تو از آن گروه هستى كه به دنبال دنيايند؟ هر كس اين امر را بشناسد، به سبب انتظارش براى او گشايش حاصل مى‌شود.»[١]

امام رضا (ع) نيز در پاسخ حسن بن جهم، كه از ايشان در مورد فرا رسيدن گشايش مى‌پرسد، مى‌فرمايند: «آيا تو نمى‌دانى كه چشم به راه گشايش بودن، خود [جزئى‌] از گشايش است؟» او در پاسخ مى‌گويد: «نمى‌دانم، مگر اينكه شما به من بياموزيد.» آن حضرت با ديگر مى‌فرمايند: «آرى، انتظار گشايش، [جزئى‌] از گشايش است.»[٢]

بر اساس همين نگرش است كه در روايت‌هاى متعدّدى تأكيد شده كه براى منتظران واقعى تفاوتى ندارد كه ظهور را درك كنند يا نكنند؛ چون آنها در عصر غيبت نيز در خدمت امام زمان خويش هستند؛ چنان‌كه در روايتى از امام صادق (ع) مى‌خوانيم: «هر كس بميرد در حالى كه منتظر اين امر باشد، همانند كسى است كه با حضرت قائم (ع) و در خيمه‌اش بوده باشد ...»[٣]

در اين‌باره روايت ديگرى از امام رضا (ع) نقل شده است. حضرت مى‌فرمايند: «چقدر زيباست صبر و انتظار فرج، مگر سخن خداى تعالى را نشنيده‌ايد كه مى‌فرمايد: «وَارْتَقِبُوا إِنِّي مَعَكُمْ رَقِيبٌ»[٤] و «فَانْتَظِرُواإِنِّي مَعَكُمْ مِنَ الْمُنْتَظِرِينَ؛[٥] و انتظار بريد كه من [هم‌] با شما منتظرم.» پس صبر پيشه كنيد، فرج و گشايش پس از نااميدى خواهد آمد و گذشتگان شما صبوتر از شما بودند.»[٦]

از ديگر اسرار گشايش در امور، در زمان غيبت امام معصوم (ع) «وقف نمودن خود براى ايشان» است.

اين مطلب به زيبايى هر چه تمام‌تر، در فرمايش امام باقر (ع) به عبدالحميد واسطى مورد تأكيد قرار گرفته است؛ وقتى او از سختى دوران انتظار سخن گفت، به او فرمودند: «اى عبدالحميد، آيا گمان مى‌كنى كسى كه خودش را وقف خداى عزّوجلّ كند، خداوند فرجى براى او قرار نمى‌دهد؟! آرى؛ به خدا قسم قطعاً و يقيناً خداوند براى او فرج و گشايشى قرار مى‌دهد. خدا رحمت كند بنده‌اى را كه خود را وقف ما گرداند. خدا رحمت كند بنده‌اى را كه امر ما را زنده بدارد.»[٧]

در ادامه همين روايت، عبدالحميد واسطى از امام باقر (ع) مى‌پرسد: اگر من قبل از آنكه ظهور حضرت قائم (ع) را درك كنم، از دنيا بروم چه خواهد شد؟ حضرت در پاسخ به او بشارتى را براى منتظران واقعى امام عصر (ع) به طور كلّى نويد مى‌دهند: «هر كس از شما بگويد كه اگر قائم آل محمّد (ص) را درك مى‌كردم، ايشان را يارى مى‌نمودم، چنين كسى همچون كسى است كه با شمشير خود در پيش روى ايشان بجنگد، بلكه (بالاتر)، به منزله كسى است كه همراه ايشان شهيد شود.»

پى نوشت ها:

[١]. كلينى، الكافى، ج ١، ص ٣٧١، ح ٣.

[٢]. شيخ طوسى، كتاب الغيبة، ص ٢٧٦.

[٣]. بحارالانوار، ج ٥٢، ص ١٢٦، ح ١٨.

[٤]. سوره هود (١١)، آيه ٩٣.

[٥]. سوره اعراف (٧)، آيه ٧١.

[٦]. بحارالانوار، ج ٥٢، ص ١٢٩.

[٧]. صدوق، كمال‌الدّين و تمام النعمة، باب ٥٥، ح ٢