ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٢ - فارس

جويندگان دين تا ستاره پروين‌

سيّد اسدالله هاشمى شهيدى‌

ايرانيان در حديث و تاريخ‌

استعمال كلمه «ايران» و ايرانى در تاريخ صدر اسلام و نزد مسلمانان آن روز مرسوم و متداول نبوده، و در آن روزگار اعراب و مسلمانان اوليه از ايرانيان، با عناوين مختلفى چون فرس، عجم، موالى، خراسانى و الفاظ ديگرى نظير اين كلمات ياد مى‌كرده‌اند.

فارس‌

يكى از عناوين بارز ايرانيان كه از دوران رسول اكرم (ص) و تاريخ صدر اسلام تاكنون در نزد مسلمانان شهرت بسزايى داشته و از مهم‌ترين، و معروف‌ترين عناوين مردم ايران به شمار مى‌رفته است، نام «فارس» مى‌باشد:

١. مرحوم طبرسى در «تفسير مجمع البيان»، ذيل آيه شريفه: «ياأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ‌[١]؛ اى كسانى كه ايمان آورده ايد هر كس از شما از دين خود برگردد خداوند در آينده جمعيتى را مى‌آورد كه آنها را دوست دارد و آنها نيز متقابلًا خدا را دوست دارند، و در برابر مؤمنان خاضع و متواضع، و در برابر كافران نيرومندند.» چنين روايت كرده است: هنگامى كه از رسول خدا (ص) درباره اين آيه سؤال كردند، حضرت دست مبارك خود را بر شانه سلمان زد و فرمود: «اين و ياران او و هموطنان او هستند»، سپس فرمود: «اگر دين و در روايت ديگرى اگر علم به ستاره پروين بسته باشد و در آسمان‌ها قرار گيرد مردانى از فرزندان فارس آن را در اختيار خواهند گرفت.»[٢]

٢. در روايت ديگرى كه مفسّران ذيل آيه شريفه‌ «وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ؛[٣] و اگر شما [اى جمعيت عرب به دين و ايمان‌] پشت كنيد، خداوند مردم ديگرى را به جاى شما بدل خواهد گرفت»، نقل كرده‌اند، چنين آمده است: گروهى از ياران رسول خدا (ص) گفتند: يا رسول الله، اين مردمى كه خداوند آنان را در كتاب خود ياد كرده است چه كسانى هستند؟!