سعادت از نگاه فارابى - جابری مقدم، علی اکبر - الصفحة ٤٢ - اقسام و انواع فضيلت

فضايل فكرى منسوب به طايفه خاص‌

٣٠. امّا نيرويى كه به وسيله آن چيزهايى كه نافع‌تر و زيباتر است يا چيزهايى كه با توجه به غايت خوبى، براى گروهى از اهل يك شهر يا اهل يك منزل نافع‌تر است استنباط مى‌شود، فضايل فكرى است كه منسوب به آن طايفه خاص است. مثل اين‌كه آن فضيلت فكرى، چيزى مربوط به منزل يا فضيلتى فكرى مربوط به جهاد باشد. اين نوع نيز اين‌چنين تقسيم مى‌شود به آن‌هايى كه اين‌طوراند و تبدّل نمى‌يابند، مگر در فاصله‌هاى زمانى طولانى و آن‌هايى كه در فاصله‌هاى كوتاه تبدّل مى‌يابند.

اقسام و انواع فضيلت‌

٣١. گاهى نيز فضيلت به اجزاى كوچكى تقسيم شده است، مثل فضيلت فكرى كه به وسيله آن، آن‌چه با توجّه به غرض صناعت‌هاى خاص نافع‌تر و زيباتر است استنباط مى‌شود يا آن‌چه در مورد مقصود يك امر عارض حادث در وقت‌هاى مختلف استنباط مى‌گردد. بدين ترتيب فضيلت به عدد اقسام صنايع مختلف و عدد اقسام روش‌هاى مختلف، قسم و نوع مى‌يابد. هم‌چنين اين نيرو تقسيم مى‌شود به آن‌چه معطوف است به نافع‌ترين و زيباترين استنباط انسان در مورد غايتى مخصوص خودش، در مواجهه با امرى كه مخصوص به او بوده، در نفسش به آن مواجه مى‌شود.[١]

[١] - اولى فضيلتى است كه انسان به مدد آن مشكلات شخص خودش را حل مى‌كند و دومى فضيلتى كه به وسيله آن به ديگران مشورت مى‌دهد.