سعادت از نگاه فارابى - جابری مقدم، علی اکبر - الصفحة ١١٩ - نحو، مقدم بر منطق

ادراك نمى‌كند يا تفصيل بعضى از آن‌ها را از بعضى ديگر درك نمى‌كند، الفاظ دالّ بر آن‌ها را برشمرد. در اين حال است كه انسان به آن‌ها آگاهى پيدا كرده و هريك را جداى از ديگرى مى‌بيند و بسيارى از اشيايى كه به وسيله آن‌ها مى‌توان صناعت منطق را آغاز نمود، تمايزشان ادراك نمى‌شود در حالى كه در ذهن انسان نيز حاصل هستند.

بنابراين سزاوار است هرگاه قصد كرديم نسبت به آن‌ها تنبيه ايجاد كنيم، الفاظ دال بر معانى مقوله را برشمريم تا آن معانى ادراك شده و هريك جداى از ديگرى ديده شود، در اين حال است كه كار ما در مورد معناى كه در شناخت اين صناعت به كار گرفته مى‌شوند، تمام شده است.

نحو، مقدم بر منطق‌

١٩. با توجه به اين‌كه صناعت نحو شامل انواع الفاظ دال بر معنى مى‌شود، واجب مى‌شود كه از صناعت نحو براى آگاه شدن و وقوف يافتن بر اوايل اين صناعت منطق بهره جست، بنابراين سزاوار است از صناعت نحو به قدر كفايت براى آگاهى يافتن به اوايل اين صناعت كمك گرفت يا به سود آن، به برشمردن درست تمام الفاظى كه عادت اهل زبان اين است كه به كمك آن الفاظ، به معانى كه صناعت منطق شامل آن‌ها است دلالت كند بپردازيم؛ چراكه گاهى اتفاق مى‌افتد كه اهل يك زبان، داراى صناعتى كه اصناف الفاظى كه در زبانشان به كار مى‌رود را برشمرد، نيستند، بنابراين عملكرد كسانى كه در ورود به منطق مقدارى از علم نحو را مقدم داشته‌اند، از آن به مقدار كفايت‌