قلمرو دل

قلمرو دل - محدثى، جواد - الصفحة ٩١

است.

در جايى ديگر مى‌فرمايد: «مثل قلب در دگرگونى و زير و رو شدن، همچون ديگ است؛ آن گاه كه كاملًا به جوش آيد».[١] اين جوش و خروش، غَلَيان و زير و رو شدن، امرى ناپسند است و در مقابل ثبات، طمأنينه و آرامش قرار دارد. شاعر گويد:

اين ديگ ز خامى است كه در جوش و خروش است‌

چون پخته شد و لذت دَم ديد، خموش است‌

در مثال ديگرى، آن حضرت، دل را همچون پرى رها شده در دشت و صحرا مى‌داند كه هر لحظه، دستخوش وزش باد است و با وزش هر باد و توفان، زير و رو و جابه‌جا مى‌شود.[٢]

آن چه در وزش اين توفان‌ها و هجوم امواج، همچون لنگرى، به دل، ثبات، سكينه و آرامش مى‌دهد و پابند بندگى پروردگار نگه مى‌دارد، ياد خدا و توجه به او و نَه گفتن به هوس‌ها، وسوسه‌ها و تمنيات پايان‌ناپذير است و بدون آن، پايگاه دل، هر لحظه از سوى شيطان، بمباران خواهد شد!

در جبهه نفس بى‌صدا بنشينيم‌

در سنگرى از ذكر خدا بنشينيم‌

آيد چو به آسمان دل، ميگ ملال‌

در پشت پدافند دعا بنشينيم‌

و اين همان‌ «الا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ القلوبُ» است كه در كلام الهى آمده است.

دلى كه چهارتاق به روى شيطان باز باشد، چه اطمينانى دارد كه در مسير هدايت، دوام و استمرار يابد؟ عارفان براى كوردلى غافلان، مثالى‌


[١] - مثل القلب فى تقلّبه كالقِدر اذا استجمعت غليانا؛ همان

[٢] - مثل القلب كمثل ريشة فى ارض فلاة تُقلّبها الرياح ظهرا لبطن؛ همان