قلمرو دل - محدثى، جواد - الصفحة ٧٤
«گناه»، عامل مهم دل مردگى است.
دل بستن به دنيا، مصاحبت با نابخردان، مجادلههاى بيهوده، دوستى با دنيازدگان نيز از عوامل مرگ قلب است.
از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت است:
چهار چيز، دل را مىميراند:
١. گناه روى گناه (تكرار گناه بدون توبه)،
٢. با زنان، زياد بگو مگو كردن و هم سخن شدن،
٣. با احمق و جاهل، جر و بحث كردنهاى بىثمر،
٤. همنشينى با مردگان.
پرسيدند: يا رسول الله، مردگان كيانند؟
فرمود: هر ثروتمند خوشگذران و مترف[١].
اين پديده، يعنى مرگ دل و عوامل آن، در متون دينى مورد توجه خاص قرار گرفته و سخنان حكمتآميزى درباره آن نقل شده است.
مثلًا نشست و برخاست با انسانهاى گمراه، بىايمان و رويگردان از احكام الهى، يكى از اين عوامل است؛ مجالست با فرومايگان دونهمت و پولداران دنياطلب، عامل ديگرى است؛ بىتقوايى و كمبود ورع، عامل سوم. به تعبير اميرالمؤمنين على عليه السلام: «مَنْ قَلَّ وَرَعُهُ ماتَ قَلُبهُ، وَ مَنْ ماتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النّارُ؛[٢] هر كس ورع و پرهيزكارى اش كم شود، دلش مىميرد و هر كه دلش مرد، وارد آتش مىشود».
[١] - اربع يمتن القلب: الذنب على الذنب و كثرة مناقشة النساء و مماراة الاحمق، تقول و يقول و لا يرجع الى خير، و مجالسة الموتى. فقيل له: يا رسول الله و ما الموتى؟ قال: كل غنى مترف( ميزانالحكمه، حديث ١٧٠٢٣)
[٢] - نهجالبلاغه، حكمت ٣٤٩