درختى كه نه ميوه داشته باشد، نه شاخ و برگ و سايه، نه حتى چوب آن براى تهيه تخته و ساختن در و پنجره مفيد باشد، شايسته سوختن و خاكستر شدن است و تنها لايق عنوانِ «هيزم» است.

انسان‌ها تا چه حد براى ديگران مفيدند؟

ارزش هركس به اندازه خدمت و خوبى و نفعى است كه از او به ديگران مى‌رسد. ميزان محبوبيت مردم در دل‌ها نيز بستگى به اندازه خيرى دارد كه از آنها عايد ديگران شود. سرور، كسى است كه خدمتى به ديگران كند. اين مضمون كلام حضرت على عليه السلام است كه فرمود: «بِالْجُودِ تَسُودُ الرِّجالُ»[١]؛ مردان با جود و سخاوت به سيادت و آقايى مى‌رسند».

اين نيز نوعى كمال در رفتار و سلوك با ديگران است كه بر محور داد و دهش انجام مى‌گيرد.

فريدون فرّخ فرشته نبود		زمشك و زعنبر سرشته نبود
به داد و دهش يافت آن نيكويى‌		تو داد و دهش كن، فريدون تويى‌

به قول سعدى در گلستان: مردم تا نان كسى را نخورند، نامش را به نكويى نبرند.

در سخنان امام على عليه السلام چنين آمده است: «خَيْرُ النّاسِ مَنْ نَفَعَ النّاسَ؛[٢] بهترين مردم كسى است كه به مردم سود برساند».

پيامد چنين رفتارهايى چيست؟ جز آن‌كه محيطى سرشار از صفا و گرمى براى انسان و جامعه پديد مى‌آورد و الفت‌ها را مى‌افزايد و زندگى‌ها را صفا مى‌بخشد؟ چه لذت‌بخش است زيستن در كنار افرادى‌

[١] - غرر الحكم، ج ٣، ص ٢١٢

[٢] - همان، ص ٤٣٠