احساس اينكه چشمى مراقب ماست، گوشى حرف‌هاى ما را مى‌شنود، كسى ما را زير نظر دارد، تحت تعقيب و مراقبت هستيم و روزى بايد در يك «دادگاه»، پاسخگوى اعمال خويش باشيم، احساس سازنده‌اى است كه مانع در افتادن به وادى گناه و عصيان مى‌شود.

آنچه بزرگان اخلاق به عنوان «مراقبت» در دستورهاى اخلاقى و عرفانى مى‌آموزند، براى زنده ساختن همين حس در وجود آدمى است.

«حيا»، زير بناى اين حالت روحى است.

شرم از خدا، شرم از خويش، شرم از فرشتگانى كه پيوسته با ما و مراقب ما و مأمور ثبت اعمال خوب و بد ما هستند. شرم از پيامبر و امام زمان، كه از حال و وضع ما بى‌خبر نيست.

امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد: كارهاى بندگان، شامگاه هر پنج شنبه بر پيامبرتان عرضه مى‌شود، پس شرم كنيد كه كار زشت از شما به پيامبرتان گزارش شود:

«انَّ اعْمالَ العِبادِ تُعْرَضُ عَلى نَبيِّكُمْ كُلَّ عَشِيَّةِ خَميسٍ، فَلْيَسْتَحىِ احَدُكُم انْ يُعْرَضَ عَلى‌ نَبِّيهِ العَمَلُ القبيحُ‌».[١]

نام اين را مى‌گذاريم «شرم حضور».

همان كه در روايات است و امام امت هم فرمود: عالم محضر خداست، در محضر خدا گناه نكنيد!

اين باور و احساس، نوعى «مراقبت دائمى» را براى انسان پديد مى‌آورد.

[١] - وسائل الشيعه، ج ١١، ص ٣٩١.