گفت و اينكه «بِئْرِ رُوْمَه» را خريد و آن را وقف كرد[١٥٧] تا بقاى خود را بر ايمان ثابت كند ، و وضوى جديد خود را گامى در اين راستا بينگارد ، ليكن به درمانِ درد با درد پرداخت ، نه با دوا .

٦ - عثمان مردم را به اختلافات فقهى و بگومگو در آنها مشغول مى ساخت تا از قتل او دست بردارند و به سياست هاى مالى و ادارى ناشايست او نينديشند . اين كار درباره بسيارى از آراى وى رخ داد ، امّا نتيجه خوبى براى او در بر نداشت . از اين رو امام على (عليه السلام) فرمود كه عملِ عثمان مردم را بر وى شوراند .[١٥٨]

٧ - از مهم ترين عوامل بدعت هاى عثمان اين بود كه امويان بر گِردش حلقه زدند و به بناى فقه سياسى جديدى دست يازيدند . اين امر ، بزرگان صحابه را (مانند ابن مسعود ، ابن عبّاس و ) از همكارى با او دور ساخت و خلأ فقهى اى را پديد آورد كه امويانِ صاحب نفوذِ دربار عثمان ، زيركانه اين خلأ را پر ساختند .

٨ - وجود حالت سازش بسيارى از صحابه ، باعث شد كه عثمان از طرح آنچه به نظرش مى ر سد ، نپرهيزد ; زيرا نهايت بدانجا مى رسيد كه مى گفت: «رأيى است كه به نظرم آمد»[١٥٩] عبدالله بن عمر گفت : «اختلاف مايه شر

[١٥٧] . بنگريد به ، تاريخ طبرى ٣ : ٤١٥ و٤٣٤ ; البداية والنهايه ٧ : ١٩٧ و٢٠٠ -

[١٥٨] . نهج البلاغه ١ : ٣٥ ، خطبه ٣ -

[١٥٩] . بنگريد به ، اَنساب الأشراف ٥ : ٣٩ ; تاريخ طبرى ٤ : ٢٦٨ -