بگويد : «اى عبدالرحمان ، پاهايت را بشوى ; زيرا من ديدم پيامبر پاهايش را مى شست» نه اينكه به جمله «ويلٌ للأعقاب مِنَ النّار» (واى بر پاشنه هاى پا از آتش) استدلال كند ، و از آنجا كه نديد پيامبر (صلى الله عليه وآله) پاهايش را بشويد ، بر وجوب شستن پا ـ بر اساسِ پندار خودش ـ به قول پيامبر (صلى الله عليه وآله) (و نه به فعل ايشان) استدلال كرد .

از سويى احتمال مى رود اين خبر و اَمثالِ آن ، از رواياتِ ساختگى اى باشد كه امويان به عائشه نسبت داده اند .

به اين ترتيب دريافتيم كه سيره مسلمانان در وضو ـ از عهد پيامبر (صلى الله عليه وآله) تا آخر دورانِ شيخين ـ مسح بود . در عهد ابوبكر و عمر در وضو اختلافى نبود ، و چگونگى وضوى فرزندانِ آنها در وضو ، مَسحى است .[٧٣]

ب) عدم صدور بياناتى در چگونگى وضو از صحابه اى كه كثير الحديث اند (مانند ابى هُريره و عائشه و ابن عمر) و نه از سوى بزرگان صحابه و اشخاصِ اصيل (مانند ابن مسعود و عمّار و ابوذر و سلمان) و نه از جانب همسران پيامبر وموالى آن حضرت ، به جز اَنس ـ كه صاحبِ وضوىِ

[٧٣] . مانند عبدالله بن عمر ، و عبدالرحمن بن اَبى بكر ، و محمّد بن اَبى بكر ، و حتّى عائشه دختر ابوبكر ، پيش از وفات سعد بن اَبى وَقّاص ; زيرا اختلاف عائشه با برادرش در روزى رخ داد كه سعد بن اَبى وقّاص وفات كرد (چنان كه در صحيح مسلم و سنن بيهقى ١ : ٢٣٠ و جامع البيان ٦ : ١٨٠ و ديگر مآخذ هست) و سعد در سال ٥٤ يا ٥٥ يا ٥٨ درگذشت ; بنگريد به ، اسد الغابه ٢ : ٢٩٣ -