٢ - انديشه گروه ديگر از صحابه كه روش تدوين حديث را ـ حتّى در عهد عُمَر ـ در پيش گرفتند . از آنهايند : على بن اَبى طالب (عليه السلام) ، مُعاذ بن جَبَل ، اُبَىّ بن كعب ، اَنس بن مالك ، ابو سعيد خُدرى ، ابوذر و ديگران .

اينان به تدوين و نقل حديث پرداختند ، هرچند تيغ تيز بر گردنشان باشد ; چراكه راوى گويد :

در حالى كه ابوذر در «جمره وسطى» بود نزدش رفتم . مردمى گردش حلقه زده بودند و از او استفتا مى كردند . ناگهان مردى آمد[٦٠] ودر برابر او ايستاد وگفت: مگر تو ازفتوا دادن نهى نَشُدى؟[٦١]

ابوذر رو سوىِ او كرد و گفت : مگر تو نگهبانِ منى ؟! اگر شمشير آخته بر گردنم نهيد و تشخيص دهم سخنى را كه از رسولِ خدا شنيده ام بايد بگويم ، پيش از آنكه گردنم را بزنيد ، مى گويم .[٦٢]

مى نگريم كه خلفا و پيروانشان از حديث و تدوين آن منع مى كردند و به ضرب و شتم و تهديد مى پرداختند .

[٦٠] . در تاريخ دمشق ٦٦ : ٩٤ ، آمده است كه آن مرد يكى از جوانان قريش بود ; در فتح البارى ١ : ١٤٨ ، آمده است : روشن ساختيم كه شخصى كه با ابوذر برخورد كرد ، مردى از قريش بود .

[٦١] . ابن حجر در فتح البارى ١ : ١٤٨ ، مى گويد : كسى كه او را از فتوا بازداشت ، عثمان بود .

[٦٢] . سنن الدارمى ١ : ١٣٢ ; سير اعلام النبلاء ٢ : ٦٤ ; الطبقات ٢ : ٣٥٤ ; نيز بنگريد به صحيح بخارى ٦ : ٢٥ - در اين مأخذ ، حديث ناقص آمده است و سخنى از نهى عثمان و جاسوسِ قرشى نيست .