اى على بن يقطين ، اكنون آن گونه نماز گزار كه خدا امر كرد ; يك بار صورتت را به عنوان فريضه بشوى و بار ديگر براى كمال و تمام ، دست ها را نيز تا آرنج همين گونه شست وشو بده ، و سر و پاها را از زيادى آب وضويت مسح بكش . بيمى كه بر تو مى رفت زايل شد ، والسلام .[٢٠٠]

از اين حديث مى فهميم كه نظام حاكم ، وضوى ثُنايى مسحى را راهى براى شناسايى شيعه در دربار هارون به كار مى بردند ; چراكه وضو يك امر عبادى بود كه هر روز پيش از نماز تكرار مى شد و واضح ترين شاخص فقهى براى شناخت رافضه (به تعبير هارون) به شمار مى رفت .

در هر حال ، اختلاف در وضو ، به شدّت ادامه يافت ، و آن گاه كه دولت عبّاسى مذاهب اسلامى را (كه همه از مكتب اجتهاد و رأى بودند) گرد آورد و آراى فقهى شان تدوين شد ، در ضمنِ آن وضوى عثمانى ـ كه از هر نظر بر آن تأكيد داشتند ـ به جوامع فقهى و روايى راه يافت و فقهاشان در سنن و آداب و كيفيتِ آن ، به شدّت اختلاف پيدا كردند و شكاف اختلاف در وضو ، بسيار گسترش يافت به طورى كه به هم آوردنِ آن كارى دشوار گشت و به اين ترتيب ، دو وضو ، همچون دو خط متوازى شد كه هرگز يك ديگر را قطع نمى كنند و به هم نمى رسند .

[٢٠٠] . الإرشاد ٢ : ٢٢٧ ; مناقب ابن شهر آشوب ٤ : ٢٨٨ ; الخرائج والجرائح ١ : ٣٣٥ ; اِعلام الورى : ٢٩٣ -