زن و مسایل قضایی و سیاسی ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١٥

زن و مسائل قضایی و سیاسی، ص: ١١٥

است صبر کند یعنی اعتراضی ندارد. اگر او اعتراضی ندارد، قانون هم کاری نمی‌کند، حکومت شرعی هم کاری نمی‌تواند بکند. اما یک وقت زن اعتراض می‌کند. اگر اعتراض کرد، می‌گویند باید در احوال آن مرد در مدت چهار سال در چهار طرف تحقیق کنند. اگر از این مرد اثری به دست آمد، معلوم است، مثل مردِ حاضر است، تکلیفش را خودش روشن می‌کند. و اگر اثری به دست نیامد، در اینجا حاکم شرعی او را از طرف زن طلاق می‌دهد.

اینجا یک سؤال هست درباره مدت چهار سال که این مدت چهار سال آیا موضوعیت دارد یا نه؟ در این مدت چهار سال دو احتمال می‌شود داد: یک احتمال این است که علت این که چهار سال قرار داده شده این است که تحقیق کامل درباره یک نفر در دوره قدیم در کمتر از چهار سال صورت نمی‌گرفته است. اگر یک نفر می‌خواست تحقیق کند، فرض کنید ابتدا در طرف جنوب می‌رفت، مثل این که از اینجا تا مکه می‌رفتند و بر می‌گشتند، یک سال طول می‌کشید. اگر همان یک نفر می‌خواست برود طرف دیگر، باز یک سال طول می‌کشید. علت این که چهار سال معین شده این جهت است که تحقیق درباره او در آن زمان جز در مدت چهار سال میسر نبوده. بنابراین، این از مسائلی است که شرایط زمان که تغییر می‌کند آن هم تغییر می‌کند؛ چون چهار سال موضوعیت ندارد، تحقیق موضوعیت دارد. امروز که وسائلی مثل رادیو، روزنامه و تلویزیون پیدا شده و حتی خود مسافرت به این سرعت صورت می‌گیرد، وقتی که معلوم شد آن مقدار تحقیقی که در آن زمانها می‌کردند در این زمان در مدت یک ماه یا ده روز انجام می‌شود، چون منظور تحقیق کردن است ]ممکن است بگوییم مدت تحقیق در زمان ما بسیار کمتر است.[[١]

[١] . ]يك يا دو كلمه نامفهوم در نوار سخنرانی وجود داشت.[