اسلام و کثرت گرايي ديني - لگنهاوزن، محمد - الصفحة ٢٨ - از پروتستانتيسم ليبرال به کثرت گرايي ديني

بيستم نيز رسيده و تا کنون نيز ادامه داشته است. نهضت رمانتيک بر اهميت احساسات و شهود در مقابل نظريه و حسابگري تأکيد داشت. زيبايي شناسي نيز در نظر آنها نسبت به امور عملي و فلسفي مرجح بود. در حالي که انقلاب صنعتي به طور چشمگيري صحنه اروپا را دستخوش تغيير مي کرد، رمانتيستها طبيعت را مهم جلوه مي دانند. خود انگيختگي، يکتايي شخصيت و آزادي فردي مورد تحسين آنها بود و براي يکنواخت بودن و کسالت آور بودن رسوم اجتماعي، نبودن خيال و سرکوبي رواني اظهار تأسف مي کردند. با وجود اين نوع نگرشها زمينه پذيرش امور غيبي و شگفت انگيز و خارق العاده وعرفاني مهيا شد.

گوتهولد افرايم لسينگ[١] (١٧٢٩ – ١٧٨١) يکي از بزرگان نهضت روشنگري[٢] آلمان و نهضت رمانتيک است که به عنوان يکي از اولين مدعيان «نقد برتر»[٣] و يا تفسير تاريخي کتاب مقدس محسوب مي شود. او نقطه نظرهاي خود را در مقالات و شکلهاي نمايشي مطرح کرد؛ و مهمترين اثر دراماتيک او درباره دين ناتان حکيم[٤] است. ادعاي او اين بود که گوهر دين در اعمال با فضيلت نهفته است، همه اديان خوب هستند و هيچ ديني حقيقت مطلق نيست. مهمترين رهبر نهضت رمانتيک در آلمان يوهان ولف گان فون گوته[٥] (١٧٤٩ – ١٨٣٢) بود که به نوشته هاي پايتيستهاي[٦] مسيحي، آثار عرفاني پاراسل سوس،[٧] سويدنبرگ[٨] و برونو[٩] علاقه مند بود. او زبان فارسي را نيز آموخت و حافظ را ترجمه کرد. نفوذ افکار او به وسيله امرسون[١٠]