اسلام و کثرت گرايي ديني - لگنهاوزن، محمد - الصفحة ١١٧ - الف) کثرت گرايي ديني و جاودان خرد
دست كم پيامدهاي مهمي درباره چگونگي فهم اسلام در امريكا و بقيه جهان انگليسي زبان خواهد داشت. زيرا دكتر نصر خود را مدافع سنت تصوف معرفي مي کند، احتمالاً به خاطر اينکه ديدگاه او به عنوان گواهي بر مقبوليت کثرت گرايي ديني در سنت تصوف اسلامي محسوب مي شود. ولي بعيد نيست كه بزرگان مكتب تصوف همچون رومي و ابن عربي، کثرت گرايي مورد نظر نصر را نمي پذيرفتند. شايد منشأ کثرت گرايي مورد نظر نصر را نتوان اصلاً در سنت تصوف پيدا كرد، ولي چنين منشائي را مي توان در سنت رومانتيك اروپايي و در آثار به جا مانده از خبرگان امور غيبي و سري[١] در پاريس يافت.
الف) کثرت گرايي ديني و جاودان خرد
ديدگاهي كه دكتر نصر اتخاذ كرده، همان ديدگاه جاودان خردي است كه سالها با اشاره به آثار فريتيوف شوان مدعي آن است. برجسته ترين اثر شوان در موضوع کثرت گرايي ديني، نخستين كتاب او با عنوان وحدت متعالي اديان[٢]
و اخيراً در اثر:
"Religion and Religions." Ch. ١ of Religion and the order of Natare, New York: Oxford University press, ١٩٦٦, pp.٩-٢٨.
[١]- connoisseurs of the occult
[٢]- The Transcendent Unity of Religions؛ چاپ نخست اين كتاب در فرانسه با عنوان:
De L’ Unite Transcendante Des Religions, paris: Editions Gallimard, ١٩٤٨.
منتشر شده و انتشارات Harper and Row در سالهاي ١٩٧٥ عهددار انتشار ترجمه انگليسي آن به كوشش پيتر تاون سند (Peter Townsnd) شد. شوان اثر قابل