دولت ملي به وجود آمد. مسلمانان در آغاز بازپس گيري سرزمينهايشان هستند و نخستين اقدام به سوي ايجاد دولت اسلامي صورت گرفته است. برجسته ترين اقدام، انقلاب اسلامي ايران است. اصل جزيه و حمايت از اهل ذمه به عنوان شهروندان غير مسلمان هنوز احيا نشده است. علي رغم سوء استفاده هايي كه در گذشته در مورد اهل ذمه مي شد، شايد بتواند اين امكان را به وجود آورد كه اهل ذمه در اين نظام اسلامي بتوانند به حدي از آزادي برسند كه در دولت ليبرال امكان دسترسي بدان نيست.[١]

در مسيحيت، خصوصاً در شاخه پروتستان، ارتباط نزديكي بين نجات و اعتقاد درست وجود دارد، زيرا ايمان درست مي تواند وسيله اي باشد تا در فديه حضرت مسيح كه تنها راه نجات است مشاركت داشت. ارتباط بين عقيده درست و نجات از ميان پيشنهادهايي كه مسيحيان براي کثرت گرايي ديني مي دادند باقي مانده است. مانند پيشنهادهايي كه از سوي ويلفرد كنت ول اسميت [٢]

و جان هيك ارائه شده است. آنها بر اين عقيده بودند كه كثرت اديان نهايتاً امري ظاهري و روبنايي است كه بر پايه ايماني كه ذاتاً واحد است و به بيان بشري درنمي آيد، استوار است. اگر کسي فداکاري حضرت مسيح را روي صليب و نيز ارتباط ميان ايمان و نجات را كه از اركان مهم تفكر مسيحيت است انكار كند، شق واضح، دست كم در متون مسيحي، اين است كه ايمان را بايد به وسيله عمل خير به دست آورد. اين طرز تلقي به وسيله لوتر و

[١] Isma'il Faruqi, Al- Tawhid: Its Implications for Thought and Life, Herndon, VA: International al Institue of Islamic Thought, ١٤١٦/١٩٩٥.

[٢]- ؛ Wilfred Cantwel Smith نك به كتابش با عنوان:

Religious Diversity, ed Willard G. Oxtoby New York; Harper and Row, ١٩٦٧, and Toward a World Theology, philadelphia: Westminster press. ١٩٨١.