١- آنها بندگان خود را در اموال و همسران شريك خود قرار نميدهند، تا با يكديگر مساوى شوند، زيرا اينكار را نقص خود مى‌دانند و نميتوانند خود را براى آن راضى سازند. اما بندگان مرا در خدايى و فرمانروايى شريك من مى‌سازند و همانطورى كه مرا عبادت مى‌كنند تا بمن تقرب پيدا مى‌كنند، آنها را نيز براى تقرب، عبادت مى‌كنند. اين قول از ابن عباس و مجاهد و قتاده است. ابن عباس مى‌گويد: اين آيه در باره نصاراى نجران نازل شده است. مى‌فرمايد: شما راضى نميشويد كه بندگانتان با شما شريك باشند، چگونه راضى مى‌شويد كه: عيسى (ع) كه بنده من است، شريك من باشد؟! ٢- اينان كه خداوند، به آنها رزق فراوان بخشيده است، رازق بندگان خود نيستند، بلكه خداوند هر دو گروه را- ارباب و بردگان- روزى مى‌دهد، زيرا آنچه مولى به بنده خود مى‌دهد، از همان مالى است كه خداوند به او داده است، بنا بر اين خداوند رازق همه آنهاست و اربابان و بردگان از اين لحاظ برابر هستند.

(أَ فَبِنِعْمَةِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ‌): آيا اين كافران، نعمتهايى را كه شمردم، منكر مى‌شوند؟! سپس به بيان نعمتى ديگر پرداخته، مى‌فرمايد:

(وَ اللَّهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً): خداوند از جنس شما و كسانى كه بدنيا مى‌آوريد، زنانى آفريد تا با آنها انس گيريد.

(وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْواجِكُمْ بَنِينَ وَ حَفَدَةً): و از اين همسران براى شما فرزندانى قرار داد، تا زينت و وسيله شادى شما باشند و خدمتگزاران و يارانى قرار داد.

در باره معناى «حفدة» اختلاف است. ابن عباس و حسن و عكرمة گويند:

خدمتگزاران و ياران مقصود است. در روايت والبى است كه: منظور كسانى است كه بوسيله دختر، با انسان نسبت پيدا مى‌كنند. از امام صادق (ع) نيز همين طور روايت شده و قول ابن مسعود و ابراهيم و سعيد بن جبير نيز همين است. در روايتى از ابن عباس نقل شده است كه منظور پسران و پسر زادگانند. در روايت ضحاك از وى مقصود پسران همسر از شوهر ديگر است. مقاتل گويد: «بنين» يعنى پسران كوچك و «حفدة» يعنى‌