ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١١٨ - مقصود
امر حتمى كرده است. ربيع بن انس گويد: يعنى پروردگارت لازم و واجب كرده است.
مجاهد گويد: يعنى پروردگارت سفارش كرده است كه او را پرستش كنيد و جز او را پرستش نكنيد.
پرسش:
ممكن است گفته شود: امر مىكنند كه چيزى باشد نه چيزى نباشد، زيرا معناى امر، اراده چيزى كردن است و اراده، هنگامى است كه چيزى را بخواهند نه اينكه نخواهند. (در حالى كه آيه مىگويد: امر كرده است كه نپرستيد ...) پاسخ:
مقصود اين است كه خداوند اراده كرده است كه شما او را از روى اخلاص.
پرستش كنيد و كراهت دارد از اينكه جز او را پرستش كنيد، اين مقصود را بوسيله امر( أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ) (امر كرده است كه جز او را نپرستيد) بيان كرده است.
(وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً): و نيز دستور داده است كه در باره پدر و مادر نيكى كنيد.
(إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما): اى انسان، اگر پدر و مادرت يا يكى از آنها، نزد تو زنده ماندند، تا بسن پيرى رسيدند ... بديهى است كه انسان در سن پيرى حال كودك پيدا مىكند و احتياج دارد كه از او حمايت و سرپرستى كنند.
در اينجا فقط بدوران پيرى پدر و مادر اشاره كرده است، حال آنكه: در هر حال اطاعت پدر و مادر لازم است، علت اين است كه: در اين دوران، آنها بخدمت و كمك، بيشتر احتياج دارند. در باره عيسى ع مىفرمايد:( وَ يُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَ كَهْلًا) (آل عمران ٤٦: در گهواره و در دوران پيرى با مردم سخن مىگويد) با اينكه اين مطلب اختصاص بعيسى ندارد، زيرا همه مردم در دوران پيرى سخن مىگويند. مقصود اين است كه: عيسى همانطورى كه در دوران كودكى با مردم سخن مىگويد، زنده مىماند و بعداً هم با مردم تكلم مىكند. در جاى ديگر مىفرمايد:( وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ) (انفطار ٨٢: در آن روز، فرمان خداى راست) بديهى است كه فرمان هميشه براى خداست، لكن در روز قيامت، فقط اين فرمان به خدا اختصاص دارد و بس.