مرحوم ميرزا محمدحسين نائينى، مرحوم آقا نجفى اصفهانى، مرحوم آقا نورالله اصفهانى و... شكل گرفت. كسانى كه بيشتر آن‌ها از مراجع تقليد بودند، اين قيام را رهبرى كردند. هدف آنان اين بود كه زورگويى‌هاى پادشاهان را محكوم، محدود و مشروط به اين كنند كه موافق با ارزش‌هاى اسلامى باشد؛ ولى دزدانى كه مترصد آشفته‌بازار بودند و فرصت‌طلبان ـ و شايد در بين آنان ايادى دشمنان و ايادى استعمار ـ كوشيدند از آن فضاى ضد استبدادى كه به وجود آمده بود، به نفع اهداف و نيات ناپاك خودشان سوء استفاده كنند و چنين نيز كردند. نظام مشروطه‌اى كه براى رعايت احكام اسلام، رفع ظلم و نشر عدل برقرار شده بود ‌و طبق «اصل دوم متمم قانون اساسى»[١] شرط شده بود كه بايد مصوبات مجلس شوراى ملى، به تأييد پنج نفر از علماى طراز اوّل (هيئت نظّار) برسد تا احكام اسلامى رعايت و تأمين بشود؛ يعنى چيزى شبيه «شوراى نگهبان» كنونى ـ نتيجه عكس داد؛[٢]يعنى سركوبگر اسلام و مروج كفر شد.

[١] پيش‌نويس اين اصل را شيخ شهيد تهيه كرده بود و پس از آن‌كه آن را به همراه ميرزا على اكبر ـ كاتب مخصوص خود ـ به مجلس برد، به كاتبش گفت: «ميرزا على‌اكبر بخوان و شمرده بخوان!» تا سه مرتبه، او مى‌خواند و شيخ دوباره مى‌فرمود باز هم بخوان. سپس فرمود: «الآنَ طابَ لِيَ الْمَوت»؛ يعنى اكنون كه مهار را زدم، مرگ بر من گواراست. (گردآورنده) [٢] مشروطه‌طلبان تندرو و مشروعه‌سوز و پهلوى‌دوز، از اين خرابكارى‌ها، تحريف و تخريب‌ها، حذف، تبديل و جايگشت‌ها فراوان داشتند؛ ابتدا، سر «عدالتخانه» را در سفارتخانه زير آب كردند. دوم، كلمه «اسلامى» را كه در دستخط مظفرالدين شاه آمده بود (مجلس شوراى اسلامى)، حذف كردند و «شوراى ملى» ساختند. سوم، روز افتتاح مجلس اوّل را ـ كه به دستور مظفرالدين شاه بايد در نيمه شعبان يعنى روز ميلاد امام زمان (عج) صورت مى‌گرفت ـ به طور عمده به چند روز بعد موكول كردند؛ اما بعدها مجتهد اعلم تهران را در روز سيزدهم رجب (روز ميلاد مولا)، اعدام كردند! (گردآورنده)