سيرى در ساحل بينش و منش حضرت امام خمينى(ره) - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٩٣ - ٢ شناخت هاى عادىِ تغييرپذير
اساس فتواى او عمل مىكنند. اين مطلب، چيز تازه و جديدى نيست. تولرانس، بيش از همه در بين فقهاى شيعه وجود داشته است. در زمان ما، مرحوم آيتالله العظمى بروجردى(رحمه الله) در صحن مطهر حرم حضرت معصومه(عليها السلام)بحث نماز جمعه را تدريس مىكرد و فتوايشان اين بود كه نماز جمعه واجب نيست و جاى نماز ظهر را نمىگيرد. در همان زمان، مرحوم آيةالله سيدمحمدتقى خوانسارى(رحمه الله)در مدرسه فيضيه، همين موضوع را تدريس مىكرد و فتوايشان اين بود كه نماز جمعه واجب عينى است و به جاى نماز ظهر كافى است.
در يك زمان، دو مرجع تقليد به فاصله صد متر براى صدها مجتهد فاضلى كه در پاى كرسى درسشان حاضر بودندـ درس خارج مىگفتند؛ مشكلى هم نبود، اين فتوايش چنين و آن يكى فتوايش چنان است. چنين مسألهاى از قطعيات اسلام نيست و چون امام معصوم حاضر نيست، از يك سوى و منابع ما در طول تاريخ دستخوش مشكلات شده است، از سوى ديگر؛ در بسيارى از مسائل نمىشود فتواى قطعى داد و همينجاست كه بين صاحبنظران اختلاف نظر هست در اين مورد بايد تحمل داشته باشيم و به آراى صاحبنظران احترام بگذاريم؛ امّا نه به آراى از راه رسيدهها و مغالطه غير متخصصان. كسانى كه بر اساس متد صحيح علمى، در محدوده تخصصشان اظهار نظر كنند اگرچه خطا هم باشدـ نظرشان محترم است؛ البته اين هم در جايى كه جاى اجتهاد است؛ نه در قطعيات و ضروريات دين.
در مطلب پيشگفته، بحثى نيست. همه مردم هم با اين چنين مسائلى آشنايند؛ حتى افرادى كه در مناطق دورافتاده زندگى مىكنند، مىدانند كه فتاواى مراجع در موارد جزئى با هم فرق مىكنند و هيچ مشكلى هم نيست. آنچه از نظر