و اما جنبه سلبى كار در بعد شناختى، هم‌چنان كه اشاره كرديم، مربوط به رفع شبهات و پاسخ‌گويى به آنها است. براى تثبيت عقايد و معارف اسلامى، صِرف تبيين استدلالى و برهانى آنها كافى نيست، بلكه بايد به شبهاتى هم كه در مورد آنها وجود دارد يا جديداً مطرح مى‌شود توجه كرد و آنها را مرتفع نمود و پاسخ داد. پيامبر گرامى اسلام(صلى الله عليه وآله) و ائمه معصومين(عليهم السلام)، البته هر كدام بسته به مقتضيات و شرايط زمان و روزگار خودشان، به اين امر نيز توجه خاصى داشته‌اند. مناظراتى كه توسط آن بزرگواران انجام شده و در تاريخ به ثبت رسيده، به همين منظور بوده است. اين مناظره‌ها در زمان پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) و اميرالمؤمنين(عليه السلام) و دهه‌هاى اوليه تاريخ اسلام ساده‌تر و محدودتر بود، اما به مرور بيشتر و گسترده‌تر شد و در زمان امام صادق و امام رضا(عليهما السلام) به اوج خود رسيد.

ما اكنون در كتب تاريخى و روايى موارد و نمونه‌هاى متعددى از اين مناظره‌ها را در دست داريم كه توسط خود ائمه(عليهم السلام)و يا شاگردان آنان انجام شده است. در هيچ يك از اين مناظرات، موردى وجود ندارد كه ائمه(عليهم السلام) پاسخى قانع‌كننده و كوبنده به طرف مقابل نداده باشند. بسيارى از اين مناظرات با بزرگ‌ترين علما و دانشمندان و سردمداران علمى اديان و مذاهب آن زمان صورت گرفته و همگى آنان در پايان اين مناظرات آن‌چنان مجاب و محكوم مى‌شدند كه هيچ حرفى براى گفتن نداشتند. بسيارى از آنان پس از مناظره، در مقابل عظمت علمى و دانش و معلومات گسترده ائمه(عليهم السلام) انگشت حيرت و تعجب به دهان مى‌گرفتند و اعتراف مى‌كردند كه يك فرد عادى و انسان معمولى نمى‌تواند تا اين حد دانش و معلومات داشته باشد.

به هر حال، در جهت تقويت ايمان و اعتقاد مردم، يكى از كارهايى كه