مناظره هاى معصومان - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٩٨

با اعتقادى به قدرت فوق الطبيعة در آنها و اين كه در سرنوشت انسان اثر گذارند آنها را مى پرستند خلاصه تا چنين اعتقادى در پرسشگر نباشد جهت ندارد در برابر معبود سر تعظيم فرود آورد .

در پايان يادآور مى شويم«توسل» به انبياء و اولياء و يا «تبرك» به
آثار به جا مانده از آنان، ارتباطى به عبادت و پرستش آنان ندارد، زيرا هيچ گاه متوسلان و تبرك جويان كوچك ترين اعتقادى به الوهيت و ربوبيت آنان نداشته و هرگز عقيده ندارند كه كارهاى خدايى به آنان واگذار شده است و تفصيل اين مطلب در مدخل هاى «تبرك» و «توسل» به تفصيل گذشت .

واژه توحيد: اكنون كه با مفهوم «عبادت»(مضاف اليه) آشنا شديم توضيح مختصرى درباره «توحيد»(مضاف) مى دهيم آنگاه به بيان دليل عقلى و نقلى انحصار عبادت در خدا مى پردازيم.

«توحيد» مصدر فعل «وحد»«يوحد»، از باب تفعيل است، و آن به معنى يكسان ساختن است[١] و در صورت اضافه آن به «عبادت» به معنى يكسان ساختن پرستش خواهد بود و چون موضوع سخن، خدا است طبعاً معنى آن، انحصار پرستش به خدا مى باشد.

دليل عقلى و نقلى بر انحصار عبادت به خداى متعال گواهى مى دهد اما از نظر خرد همه ممكنات(ماسوى الله) فقير و نيازمند و در حد ذات فاقد هر نوع كمال و جمالند. و اگر در مرحله بعد، واجد كمالى مى گردند به خاطر لطفى است كه از جانب آفريدگار در مورد آنان انجام مى گيرد، (يَا