مناظره هاى معصومان - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٣١ - نمونه ديگر از مناظره امام كاظم(عليه السلام)

ابوحنيفه: جوان! گناه گنهكار از كجا صورت مى گيرد و مسئول آن كيست؟

امام كاظم(عليه السلام): اين مسأله سه حالت و يا سه صورت دارد كه دو صورت آن باطل، و يكى حق و پا برجا است.

١. بگوييم گناه بندگان از خداست و بندگان در اين مورد نقشى ندارند، اين احتمال مسلماً باطل است، زيرا خداى حكيم چگونه بندگان خود را با اعمالى كه خود آفريننده آنهاست، و بندگان در آن نقش ندارند، كيفر مى دهد.

٢. بندگان خدا با او به طور مشاركت، آفرينندگان گناه هستند اين احتمال نيز بى پايه است، زيرا هرگز نمى توان تأثيرگذارى خدا را با تأثيرگذارى بندگان يكى گرفت، و شريك قوى و نيرومند نبايد شريك ناتوان را مؤاخذه كند.

٣. گناه از جانب بندگان سرچشمه مى گيرد، نه از جانب خدا در اين صورت خواست مى بخشد و خواست مؤاخذه مى كند.

عبدالله: پاسخ روشن و نيرومند، نوجوان، ابوحنيفه را در سكوت معنى دار فرو برد و سرانجام به مقصد خود نرسيدى.[١]