مناظره هاى معصومان - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٧٥ - برهان از صدرالمتألهين

تركيب با امكان همزاد است.

٣. تئورى فزونى صفات بر ذات، ملازم با انديشه كاستى در ذات است كه از طريق صفات خارج از ذات، تكميل مى گردد در صورتى خدا موجود غنى بالذات است كه در غنا خود به غير نياز ندارد.

٤. انديشه فزونى بر ذات مستلزم قدماء هشتگانه است كه در گذشته به آن اشاره شد.

٥. صفات زائد بر ذات، يا قديم است و يا حادث و هيچ از آن دو فرض درباره خدا امكان پذير نيست زيرا فرض نخست مايه تعدد واجب و دومى مايه حدوث صفات است.[١]

خلاصه انديشه تنزيه خدا در نقص و كاستى متكلمان هر دو گروه را بر اين انديشه سوق داده است.[٢]

برهان از صدرالمتألهين

صدرالمتألهين برهان وحدت ذات و صفات را چنين بيان مى كند مى گويد: موجودى كه در حد ذات داراى كمال باشد، افضل و برتر از موجودى است كه در حد ذات فاقد كمال بوده و بعداً دارا گردد، زيرا كمال فرض نخست بالذات بوده و كمال فرض دوم به صفات بوده است، و مسلماً كمال بالذات برتر از كمال بالغير است هر چند اين غير، صفات او باشد و واجب الوجود بايد در درجه بسيار برتر از كمال و جمال و شرف