انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠

است که بلوغ شرط صحت عبادات نیست ، اما در معاملات چطور ؟ برخی از علما معتقدند که بلوغ در معاملات شرط صحت است و کودک ممیز که خوب و بد را بفهمد ، نه می‌تواند مستقلا و برای خود و نه به نیابت از غیر ، معامله‌ای را انجام دهد ، مثلا خرید و فروش کند یا اجاره بدهد یا اجرای‌ صیغه‌ء نکاح نماید . و برخی دیگر معتقدند که کودک ممیز مستقلا و برای خود نمی‌تواند معامله‌ای را انجام دهد ، ولی می‌تواند از طرف دیگران نیابت و وکالت کند . اطلاع و آگاهی و همچنین عدم اضطرار از اموری هستند که شرط تکلیف هستند ولی شرط صحت نیستند ، علیهذا اگر عملی - اعم از عبادت و معامله از نظر شرایط دیگر کامل صورت گیرد ولی عمل کننده نمی‌دانسته است و تصادفا عملش‌ جامع شرایط از آب درآمد ه ، عملش صحیح است ، همچنانکه اگر انسان‌ اضطرارا معامله یا ازدواج بکند صحیح است . مثلا اگر شخصی خانه‌ای دارد که‌ فوق العاده مورد علاقه‌ء اوست و مایل به فروشش نیست ، ولی ناگهان یک‌ حادثه برایش پیش می‌آید که نیاز شدید به پول پیدا می‌کند و اضطرارا خانه‌ء مورد علاقه‌اش را به فروش می‌رساند ، معامله‌اش صحیح است ، و یا اگر مرد و یا زنی به هیچ وجه مایل به ازدواج نیست ، ولی بیماری ای پیدا می‌کند که‌ پزشک ازدواج را برایش لازم تشخیص می‌دهد و او به حکم اضطرار ازدواج‌ می‌کند ، ازدواجش صحیح است . از اینجا معلوم می‌شود معامله‌ء اکراهی و اجباری با معامله‌ء اضطراری از نظر صحت متفاوت است . معامله‌ء اکراهی و اجباری صحیح نیست ، ولی‌ معامله‌ء اضطراری صحیح است . اینجا لازم است توضیح داده شود که چرا معامله‌ء اکراهی صحیح نیست و معامله‌ء اضطراری صحیح است . ممکن است گفته