انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢١
پرستش را یعنی نوع آداب و اعمالی که باید پرستش به آن شکل صورت گیرد
، به بشر آموختند و دیگر اینکه از پرستش غیر ذات یگانه ( شرک )
جلوگیری به عمل آوردند .
از نظر مسلمات دینی و همچنین از نظر برخی علمای دین شناسی [١] بشر
ابتدا موحد و یگانه پرست بوده است و خدای واقعی خویش را میپرستیده
است . پرستش بت یا ماه و یا ستاره و یا انسان از نوع انحرافهایی است
که بعدا رخ داده است . یعنی چنین نبوده که بشر پرستش را از بت یا
انسان یا مخلوقی دیگر آغاز کرده باشد و تدریجا با تکامل تمدن به پرستش
خدای یگانه رسیده باشد . حس پرستش که احیانا از آن به حس دینی تعبیر
میشود ، در عموم افراد بشر وجود دارد . قبلا از " اریک فروم " نقل
کردیم که :
" انسان ممکن است جانداران یا درختان یا بتهای زرین یا سنگی یا خدای
نا دیدنی یا مردی ربانی یا پیشوایی شیطانی صفت را بپرستد ، میتواند
نیاکان یا ملت یا طبقة یا حزب خود یا پول و کامیابی را بپرستد . . . او
ممکن است از مجموعهء معتقداتش به عنوان دین ، ممتاز از معتقدات غیر
دینی آگاه باشد و ممکن است بر عکس ، فکر کند که هیچ دینی ندارد . مسأله
بر سر این نیست که دین دارد یا ندارد ، مسأله بر سر این است که کدام
دین را دارد " [٢] .
" ویلیام جیمز " بنابر نقل " اقبال " میگوید :
" انگیزه نیایش نتیجهء ضروری این امر است که در عین اینکه در
قویترین قسمت از خودهای اختیاری و عملی هر کس خودی
[١] مانند ماکس مولر . [٢] جهانی از خود بیگانه .