انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٦

آنها جیره بندی کند و به هیچ میلی بیش از میزان تعیین شده ندهد و به این‌ وسیله آزادی " معنوی " که با ارزش‌ترین نوع آزادی است کسب نماید . این توانایی بزرگ از مختصات انسان است و در هیچ حیوانی وجود ندارد و همین است که انسان را شایسته‌ء " تکلیف " کرده است و همین است که به‌ انسان حق " انتخاب " می‌دهد و همین است که انسان را به‌صورت یک موجود واقعا " آزاد " و " انتخابگر " و " صاحب اختیار " در می‌آورد . میلها و جاذبه‌ها نوعی پیوند و کشش است میان انسان و یک کانون خارجی‌ که انسان را به سوی خود می‌کشاند . انسان به هر اندازه که تسلیم میلها بشود ، خود را رها می‌کند و به حالت لختی و سستی و زبونی در می‌آید و سرنوشتش در دست یک نیروی خارجی قرار می‌گیرد که او را به این سو و آن‌ سو می‌کشاند ، ولی نیروی عقل و اراده نیرویی درونی و مظهر شخصیت واقعی‌ انسان است . انسان آنجا که به عقل و اراده متکی می‌شود ، نیروهای خویش را جمع و جور می‌کند و نفوذهای خارجی را قطع می‌نماید و خویشتن را " آزاد " می‌سازد و به صورت " جزیره‌ای مستقل " در می‌آیند . انسان به واسطه‌ء عقل و اراده‌ است که " مالک خویشتن " می‌شود و شخصیتش استحکام می‌یابد . مالکیت نفس و تسلط بر خود و رهایی از نفوذ جاذبه‌ء میلها هدف اصلی‌ تربیت اسلامی است . غایت و هدف چنین تربیتی " آزادی معنوی " است .