انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢

از نوع اجتماعی است ، با وجود این ، مصاحب کامل خویش را تنها در جهان‌ اندیشه ( درون اندیشی ) می‌تواند پیدا کند . . . اغلب مردم ، خواه به‌ صورت پیوسته و خواه به صورت تصادفی در دل خویش به آن رجوع می‌کنند .
حقیرترین فرد بر روی زمین با این توجه عالی ، خود را واقعی و با ارزش‌ احساس می‌کند " [١] .
" ویلیام جیمز " درباره‌ء عمومی بودن این حس در همه‌ء افراد چنین‌ می‌گوید : " احتمال دارد که مردمان از لحاظ درجه‌ء تأثیر پذیری از احساس یک‌ ناظر درونی در وجودشان با یکدیگر اختلاف داشته باشند . برای بعضی از مردم‌ بیش از بعضی دیگر این توجه ، اساسی ترین قسمت خودآگاهی را تشکیل می‌دهد . آنان که بیشتر چنین هستند محتملا دینی ترند ، ولی اطمینان دارم که حتی‌ آن کسان هم که می‌گویند بکلی فاقد آنند خود را فریب می‌دهند و حقیقتا تا حدی دیندارند " [٢] .
قهرمانهای افسانه‌ای ساختن از پهلوانان و یا دانشمندان و یا رجال دینی ، معلول حس تقدیس بشر است که می‌خواهد موجودی قابل ستایش و تقدیس داشته‌ باشد و او را عاشقانه و در حد ما فوق طبیعی ستایش نماید . ستایشهای‌ مبالغه آمیز بشر امروز از قهرمانهای حزبی یا ملی ، دم زدن از پرستش حزب‌ ، مرام ، مسلک ، پرچم ، آب و خاک ، و احساس میل به فداکاری در راه‌ اینها همه معلول این حس است . احساس نیایش ، احساس [ نیاز ] غریزی‌ است به کمالی برتر