انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٦
انسان جهت میدهد ، آن را از انحصار مادیات خارج میکند و معنویات را نیز جزء خواستها قرار میدهد . علم مانند ابزاری در اختیار خواست انسان قرار میگیرد و طبیعت را آنچنانکه انسان بخواهد و فرمان دهد میسازد . اما اینکه طبیعت را چگونه بسازد ، آیا از طبیعت مصنوعاتی بسازد به سود جامعهء انسانی و یا نیروهای مخرب برای مزید توسعه طلبی افرادی مخصوص ، این دیگر به این ابزار که نامش علم است مربوط نیست ، این بسته به این است که انسانهایی که علم در فرمان آنهاست چگونه انسانهایی بوده باشند . اما ایمان مانند قدرتی حاکم بر انسان عمل میکند و خواست او را در اختیار میگیرد و در مسیر حق و اخلاق سوق میدهد . ایمان انسان را میسازد و انسان با نیروی علم ، جهان را . آنجا که علم و ایمان توأم گردند ، هم انسان سامان مییابد و هم جهان .
میدان آزادی و ارادهء انسان
بدیهی است که انسان در عین آزادی برای ساختن اندامهای روانی خویش و تبدیل محیط طبیعی به صورت مطلوب خود و ساختن آیندهء خویش آنچنانکه خود میخواهد ، محدودیتهای فراوانی دارد و آزادیاش آزادی نسبی است ، یعنی آزادی در داخل یک دایرهء محدود است ، در داخل همین دایرهء محدود است که [ هم ] میتواند آیندهء سعادت بخش برای خود انتخاب کند و هم آیندهء شقاوت آلود . محدودیتهای انسان از چند ناحیه است :