انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٤

انسان یگانه موجودی است که قانون خلقت ، قلم ترسیم چهره‌ء او را به‌ دست خودش داده است که هر طور که می‌خواهد ترسیم کند ، یعنی بر خلاف‌ اندامهای جسمانی‌اش که کارش در مرحله‌ء رحم به پایان رسیده است و بر خلاف خصلتهای روحی و اندامهای روانی حیوانات که آنها نیز در مرحله‌ء قبل‌ از تولید پایان گرفته است ، اندامهای روانی انسان - که از آنها به‌ خصلتها و خویها و ملکات اخلاقی تعبیر می‌شود - به مقیاس بسیار وسیعی پس‌ از تولد ساخته می‌شود . این است که هر موجودی ، حتی حیوان ، آن چیزی است که او را ساخته‌اند ، ولی انسان آن چیزی است که بخواهد باشد . و به همین جهت است که هر نوع‌ از انواع حیوانات همان طور که اندام جسمانی همه‌ء افرادش شبیه یکدیگر است ، اندامهای روانی و خصلتهای روانی افرادش نیز شبیه یکدیگر است ، تمام افراد گربه یک نوع خصلت دارند و تمام افراد سگ یک نوع دیگر و تمام افراد مورچه یک نوع دیگر ، تفاوتی اگر باشد بسیار اندک است . ولی‌ تفاوت خصلتی و اخلاقی افراد انسان ، بی‌نهایت است . و این است که انسان‌ یگانه موجودی است که خودش باید "خویشتن" را انتخاب کند که چه باشد . در آثار اسلامی رسیده است که انسانها در قیامت بر طبق خصلتهای اکتسابی‌ روحی ، نه اندام ظاهری جسمانی ، محشور می‌گردند ، یعنی انسانها از نظر اخلاق اکتسابی با هر نوع جانداری که به او شبیه‌تر باشد ، به شکل او و اندام او محشور می‌گردند ، و تنها افرادی به شکل و صورت انسانی محشور می‌گردند که اخلاق و خویهای اکتسابی و ابعاد ثانوی روح آنها متناسب با شأن‌ و کمالات