انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٨

پیامبران کارشان از درد خدایی آغاز می‌شود که آنها را به سوی قرب به‌ خداوند و وصول به بارگاه او می‌راند . این درد تازیانه‌ء تکامل آنهاست و محرک آنها در این مسیر و سفر است که از آن به " سفر از خلق تا حق " تعبیر می‌شود . این درد یک لحظه آنان را آرام نمی‌گذارد تا به تعبیر علی ( علیه‌السلام ) آنها را به " قرار امن " برساند . پایان این سیر و سفر ، آغاز سفر دیگر است که از آن به " سفر در حق با حق " تعبیر می‌شود . در این سفر است که ظرفشان پر و لبریز می‌شود و به‌ نوعی دیگر از تکامل نائل می‌گردند . پیامبر در این مرحله نیز توقف نمی‌کند ، پس از آنکه از حقیقت لبریز شد ، دایره‌ء هستی را طی کرد ، راه و رسم منزلها را دریافت ، مبعوث‌ می‌شود و سفر سومش یعنی سفر از حق به خلق آغاز می‌گردد و بازگشت داده‌ می‌شود . اما این بازگشت به معنی باز پس آمدن به نقطه‌ء اول و جدا شدن از آنچه دریافته ، نیست ، با تمام آنچه رسیده و دریافته باز می‌گردد و به‌ اصطلاح ، سفر از حق به خلق ، با حق است نه دور از او . و این مرحله‌ء سوم‌ تکامل پیامبر است . بعثت و انگیزش که در پایان سفر دوم پیدا می‌شود ، به منزله‌ء زایش‌ خودآگاهی خلقی از خودآگاهی حقی و زایش دردمندی خلقی از دردمندی حقی است‌ . با بازگشت به خلق سفر چهارم و دور چهارم تکامل او آغاز می‌گردد ، یعنی‌ سیر در خلق با حق . سیر در خلق برای حرکت دادن آنها به سوی کمال‌ لایتناهای الهی از طریق شریعت ، یعنی از راه حق و عدل و ارزشهای انسانی و به فعلیت رسانیدن استعدادهای نهفته‌ء بی‌نهایت بشری . از اینجا معلوم می‌شود آنچه برای روشنفکر هدف است برای