انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٣
کردن هومانیسم [١] به جای مذهب ، از خدای کلی بشریت که جانشین خدای
کهن شده است ، برای خود و تمام غرب طلب آمرزش میکند " .
نتیجهء بارز انسانگرایی سارتر ، همان است که هر چندی یک بار او را
میبینیم که بر مظلومیت اسرائیل اشک تمساح میریزد و از ستم اعراب ،
بالخصوص آوارگان فلسطین ، نالهها سر میدهد .
جهان مظاهر عملی همهء انسانگرایان غربی را که اعلامیههای بلند بالای
جهانی حقوق بشر را امضاء کردهاند مرتب دیده و میبیند ، نیازی به شرح
نیست .
خودآگاهیهای اجتماعی اعم از طبقاتی ، ملی ، انسانی در عصر ما عنوان
خودآگاهی روشنفکرانه یافته است . روشنفکر کسی است که به یکی از این
خودآگاهیها رسیده باشد و درد طبقاتی یا ملی یا انسانی یافته و در تلاش
رهایی طبقهاش یا ملتش یا همهء انسانها باشد و میخواهد آگاهی خود را به
آنها منتقل نماید و آنها را به حرکت و تلاش برای رهایی از اسارتهای
اجتماعی درآورد .
. ٧ خودآگاهی عرفانی یا عارفانه
خودآگاهی عارفانه آگاهی به خود است در رابطهاش با ذات حق . این رابطه از نظر اهل عرفان از نوع رابطهء دو موجود که در عرض یکدیگر قرار گرفتهاند ، مثل رابطهء انسان با افراد اجتماع ، نیست بلکه از نوع رابطهء فرع با اصل ، مجاز با حقیقت ، و به اصطلاح خود آنها از نوع رابطهء مقید با مطلق است .[١] انسانگرایی ، انسان مسلکی .