انسان در قرآن

انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧

وقتی انسان روح خود را از دست بدهد ، فتح دنیا به چه درد او می‌خورد ؟ " [١] گاندی می‌گوید : " در دنیا فقط یک حقیقت وجود دارد و آن شناسایی ذات ( نفس = خود ) است . هر کس خود را شناخت ، خدا و دیگران را شناخته است ، هر کس خود را نشناخت ، هیچ چیز را نشناخته است . در دنیا فقط یک نیرو و یک‌ آزادی و یک عدالت وجود دارد و آن نیروی حکومت بر خویشتن است . هر کس‌ بر خود مسلط شد ، بر دنیا مسلط شده است . در دنیا فقط یک نیکی وجود دارد و آن دوست داشتن دیگران مانند دوست داشتن خویش است . به عبارت‌ دیگر ، دیگران را مانند خود انگاریم . باقی مسائل ، تصور و وهم و عدم‌ است " [٢] .
به هر حال ، خواه به خود آگاهی بهای بیشتر بدهیم و خواه به جهان آگاهی‌ ، و خواه بهای مساوی به آنها بدهیم ، آنچه مسلم است این است که توسعه‌ء آگاهی به معنی توسعه و بسط حیات انسان است . روح یا جان مساوی با خبر و آگاهی است و آگاهی و خبر مساوی با روح و جان است . آن که آگاه‌تر است‌ جانش فزون‌تر است .
جان نباشد جز " خبر " در آزمون هر که را افزون " خبر " جانش‌ فزون

جان ما از جان حیوان بیشتر
از چه ؟ زان رو که فزون دارد خبر
پس فزون از جان ما جان ملک
کو منزه شد ز حس مشترک
وز ملک جان خداوندان دل
باشد افزون تو تجبر را بهل
زان سبب آدم بود مسجودشان
جان او افزون‌تر است از بودشان


١ و[٢] مقدمه کتاب این است مذهب من .