انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥
جلوی سقوط آن را بگیریم تکلیف از ما ساقط است ، یعنی خداوند ما را به
خاطر کمک نکردن به جلوگیری از سقوط هواپیما مؤاخذه نمیکند .
اینجا یک نکته هست و آن اینکه همچنانکه در مورد اطلاع و آگاهی گفتیم
که مشروط بودن تکلیف به اطلاع و آگاهی مستلزم این نیست که ما موظف و
مکلف به تحصیل اطلاع و آگاهی نباشیم ، مشروط بودن تکلیف به قدرت و
توانایی نیز مستلزم این نیست که ما مکلف به کسب و تحصیل قدرت نباشیم
. در مواردی تفویت قدرت حرام است و تحصیل آن واجب . فرض کنیم در
مقابل دشمنی سرسخت و قوی و مقتدر قرار گرفته ایم که قصد تهاجم به حقوق
ما و یا قصد تهاجم به حوزهء اسلام دارد و ما در حال حاضر قدرت مقابله با
آن را نداریم و هر گونه مقابلهای ، از دست دادن نیروهاست بدون آنکه
نتیجهای در حال حاضر یا در آینده از این کار خود بگیرم . بدیهی است که
در این صورت ما مکلف به مقابله و جلوگیری نیستیم ، ولی همواره مکلف
بوده و هستیم که تحصیل قدرت و توانایی کنیم تا در چنین شرایطی دست روی
دست نگذاریم . قرآن کریم میفرماید :
« و اعدوا لهم ما استطعتم من قوش و من رباط الخیل ترهبون به عدو الله و
عدوکم »[١] .
تا آنجا که ممکن است نیرو و اسبان آماده تهیه کنید تا بدین وسیله
دشمنان شما و دشمنان خدا از شما حساب ببرند و قصد تجاوز به شما را از
دماغ خود بیرون کنند .
همان طوری که یک فرد و یا یک جامعهء ناآگاه که در
[١] انفال / . ٦٠