انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤١

. ١ بلوغ

انسان به یک مرحله از سن که می‌رسد ، تغییراتی ناگهانی و تغییری شبیه‌ نوعی جهش در اندامش و احساساتش و اندیشه‌اش پیدا می‌شود که بلوغ نامیده‌ می‌شود . هر کسی در حقیقت یک بلوغ طبیعی دارد . به طور دقیق نمی‌توان یک زمان معین را مرحله‌ء بلوغ برای همه‌ء افراد معین کرد . ممکن است بعضی افراد از بعضی دیگر زودتر به مرحله‌ء بلوغ‌ طبیعی برسند . خصوصیت فردی افراد و همچنین خصوصیات منطقه‌ای و محیطی در تسریع یا تأخیر بلوغ طبیعی تأثیر دارد . آنچه مسلم است این است که جنس زن از جنس مرد زودتر به مرحله‌ء بلوغ‌ طبیعی می‌رسد . از نظر قانونی لازم است یک سن معین که سن متوسط عموم است‌ و یا سنی که حد اقل سن بلوغ است ( بعلاوه‌ء شرطی دیگر مانند رشد ، در فقه‌ اسلامی ) در نظر گرفته شود تا همه‌ء افراد یک ضابطه داشته باشند . بنابراین ممکن است افرادی به بلوغ طبیعی رسیده باشند ، ولی هنوز به سن‌ بلوغ قانونی نرسیده باشند . در اسلام طبق نظر اکثریت علمای شیعه بلوغ قانونی مرد از نظر سن ، تمام‌ شدن پانزده سالگی - به سال قمری - و ورود در شانزده سالگی تعیین شده است‌ ، و بلوغ قانونی زن تمام شدن نه سالگی و ورود در ده سالگی تعیین شده است‌ . بلوغ قانونی یکی از شرایط تکلیف است ، یعنی فردی که به مرحله‌ء قانونی‌ نرسیده باشد مکلف نیست مگر با دلیل ثابت شود که به مرحله‌ء بلوغ طبیعی‌ قبل از