انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١

و چشم پرکنها ، از رفتار اکثریت و امثال اینها مورد عنایت شدید اسلام‌ است . پرورش اراده و کسب مالکیت بر نفس و آزادی معنوی از حکومت مطلقه‌ء میلها مبنای بسیاری از عبادات اسلامی و سایر تعلیمات اسلامی است . پرورش حس حقیقت جویی و علم طلبی ، پرورش عواطف اخلاقی ، پرورش حس‌ جمال و زیبایی ، پرورش حس پرستش ، هر کدام به نوبه‌ء خود مورد توجه‌ عمیق اسلام است .

نقش مؤثر انسان در ساختن آینده‌ء خویش

موجودات جهان تقسیم می‌شوند به جاندار و بیجان . موجودات بیجان هیچ‌ گونه نقشی در ساختن خویش ندارند . آب و آتش و سنگ و خاک بی‌جان‌اند و هیچ نقشی در تکوین و یا تکمیل خویش ندارند ، بلکه صرفا تحت تأثیر عوامل‌ خارجی تکوین می‌یابند و تحت تأثیر همان عوامل احیانا نوعی کمال کسب‌ می‌کنند . از این موجودات هیچ گونه تلاشی و فعالیتی در جهت ساختن یا پرداختن به خود مشاهده نمی‌شود . ولی [ از ] جانداران ، مانند گیاه و حیوان و انسان ، یک سلسله تلاشها در جهت حفظ و صیانت خود از آفات و در جهت جذب مواد دیگر و در جهت تولید مثل مشاهده می‌شود . در گیاهان یک سلسله قوای طبیعی وجود دارد که در ساختن آینده‌ء آنها مؤثر است . در گیاه قوه یا قوه‌هایی است که مواد را از زمین یا هوا جذب‌ می‌کند ، قوه یا قوه‌هایی است که از درون به وسیله‌ء مواد جذب شده او را رشد می‌دهد و قوه یا قوه‌هایی است که امکان تولید مثل را فراهم می‌کند .