انسان در قرآن - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩
آیا اگر این فرد به آن شخص کمک کرد ، وجدان انسانهای دیگر چه میگوید
؟ و اگر بی اعتنا گذشت و کوچکترین عکس العملی نشان نداد ، وجدانهای
دیگر چه میگویند ؟
مسلما در صورت اول وجدانهای دیگر او را تحسین میکنند و آفرین میگویند
، و در صورت دوم ملامت میکنند و نفرین میگویند . اینکه وجدان آن انسان
حکم میکند " پاداش احسان ، احسان است " [١] و هم اینکه وجدان
انسانها حکم میکند که " پاداش دهندهء نیکی را به نیکی ، باید آفرین
گفت و بی اعتنا را باید مورد ملامت و شماتت قرار داد " از وجدان اخلاقی
ناشی میشود و این گونه اعمال را خیر اخلاقی میگویند .
معیار بسیاری از کارهای انسان " خیر اخلاقی " است ، و به عبارت دیگر
، بسیاری از کارها را انسان به جهت " ارزش اخلاقی " انجام میدهند نه
به جهت امور مادی . این نیز از مختصات انسان است و مربوط است به
جنبهء معنوی انسان و یک بعد از ابعاد معنویت اوست . سایر جانداران
هرگز چنین معیاری ندارند ، برای حیوان ، خیر اخلاقی مفهوم ندارد و ارزش
اخلاقی بیمعنی است .
. ٣ جمال و زیبایی
یک بعد دیگر از ابعاد معنوی انسان علاقه به جمال و زیبایی است . قسمت مهمی از زندگی انسان را جمال و زیبایی تشکیل میدهد . انسان جمال و زیبایی را در همهء شؤون زندگی دخالت میدهد : جامه میپوشد برای سرما و گرما ، به همان اندازه هم ، به[١] قرآن کریم میفرماید : " هل جزاء الاحسانإلا الاحسان »" ( الرحمن / ٦٠ ) .